Słowacki Raj (Slovenský raj)

Przełom Hornadu, Klasztorski Wąwóz, Sokola Dolina


Słowacki Raj (słow. Slovenský raj) , to pasmo będące częścią Słowackich Rudaw w Karpatach Zachodnich. Zbudowane jest głównie z wapieni i dolomitów wypiętrzonych z okresie mezozoiku. Z czasem w kolejnych okresach geologicznych w wypiętrzeniach zaczęły powstawać głębokie doliny i dość wąskie wąwozy (rokliny) spowodowane płynącymi w nich potokami. W tych własnie roklinach powstały efektowne wysokie skały i progi skalne z wodospadami. Rozpiętość między górną a dolną częścią takich roklin sięga od ok. 200 do 500 m. Najciekawsze rokliny tego pasma to Veľký i Malý Kyseľ, Veľký i Malý Sokol, czy Suchá Belá. Ciekawą i osobliwą formą są głębokie kaniony w których płyną 2 główne rzeki tego pasma: Hornad na północy i Hnilec na południu. Najwyższe wzniesienia to: Veľká Knola (1266 m) i Muráń (1260 m) położone w płd.-wsch części pasma. Najwyższym wodospadem jest Wodospad Zawojowy w Sokolej Dolinie – 75 m. Występuje tu wiele jaskiń, a najciekawsza z nich to Dobszyńska Jaskinia Lodowa (słow.- Dobšinská źadová jaskyňa), znajdująca się od 2000 roku na liście światowego dziedzictwa przyrody UNESCO.

Na terenie tego pasma w 1988 roku utworzono Narodowy Park „Słowacki Raj", choć teren ten był chroniony już wcześniej jako Obszar Chronionego Krajobrazu. Oprócz Parku Narodowego występują tutaj rezerwaty, coś na wzór Obszarów Ochrony Ścisłej w naszych PN. Park został udostępniony turystów poprzez liczne szlaki piesze i rowerowe. Szlaki piesze prowadzą wspomnianymi wcześniej urokliwymi roklinami, gdzie spotkamy mniejsze i większe wodospady. Z uwagi na to, że wysokości są tu znaczne występują tu liczne ułatwienia dla turystów w postaci metalowych lub drewnianych kładek, mostków i drabin, niektóre sięgają kilkanaście metrów. Więc ktoś kto ma problemy z lękiem wysokości powinien zastanowić się, czy te szlaki są dla niego. Nie mniej ekscytujące jest przejście fragmentami Przełomu Hornadu, kiedy to przechodzi się po tzw. stupaczkach, rodzaju metalowych półtek umieszczonych w skale bezpośrednio nad taflą wody. Jeśli idzie o szlaki, to przy układaniu trasy przejścia trzeba mieć na uwadze, że część szlaków w Słowackim Raju jest jednokierunkowa!

---------------------------------

Wybrałem się w to pasmo w latem 2011 roku na wycieczkę zorganizowaną przez krośnieński PTTK, by rankiem o 5.30 być już w Podlesoku na parkingu, skąd mieliśmy ruszać w trasę pieszą. Po krótkiej prelekcji pod tablicą obrazującą teren Parku Narodowego Słowacki Raj i wykupieniu biletów wejścia wyruszyliśmy asfaltową drogą w kierunku głównej rzeki północnej części parku - Hornadu z widokiem na fragment Tatr wysokich. Asfalt skończył się przy ośrodku Ranč i stąd już szutrówką miejscami przez las w dolinę wspomnianej rzeki. Po ok. 20 min docieramy do doliny rzeki, przechodzimy ją przez metalowy mostek i już jesteśmy na lewym brzegu, gdzie zaczyna się wejście do Przełomu Hornadu (Hrdlo Hornádu - 530 m n.p.m.). Źródła Hornadu znajdują się na pograniczu słowackich Niżnych Tatr i Kozich Grzbietów, natomiast jego ujście ma na Węgrzech, gdzie wpada po 286 km do rzeki Sajo - dopływ Cisy.

Przełom Hornadu został wycięty w wapieniach i dolomitach z którego zbudowane jest to pasmo. Cały przełom jest długości ok. 13 km, a szerokość wąwozu wynosi w najwęższych miejscach kilkanaście metrów. Prowadzi tu szlak niebieski (dwustronny), którym przemierzaliśmy ten ciekawy wąwóz, a który prowadzi różnym terenem, raz wydeptaną ścieżką niemal płasko, raz z lekkimi podejściami, czasem stromymi (ułatwienia w postaci drabinek, schodków), ale najciekawsze są przejścia bezpośrednio nad korytem rzeki, po tzw. stupaczkach (slow. stupačky). W najbardziej niebezpiecznych miejscach dodatkowo rozwieszono łańcuchy, by było się czego trzymać. Po drodze mija się kilka miejsc ze stupaczkami, które mają swoje nazwy, są to: pod Zieloną Górą (Pod Zelenou horou), przy Mnichowej Dziurze (Pri Mnichovej Dierie), następnie przekracza się przez Retazovy Most Hornad przechodząc na jego prawy brzeg i po chwili kolejne stupaczki o nazwie Nad Wiecznym Deszczem (Nad Večným Daždom) i dalej Nad Lánovou Lavkou. W końcu dochodzimy do węzła szlaków Klasztorki Wąwóz (Kláštorská roklina, ustie) i kolejnego mostu spinającego dwa brzegi Hornadu, ale już nie przechodzimy na drugą stronę, tam bowiem prowadzi dalsza część przełomu. My natomiast opuszczamy Hornad i z tego miejsca podchodzimy na Klasztorzysko (Kláštorisko) przez wąwóz o takiej samej nazwie. Na węźle szlaków oprócz drogowskazów znajduje się tablica informacyjna o tym wąwozie.

Wybieramy więc zielony szlak (jednostronny) i wspinamy się, miejscami po ułatwieniach w postaci schodków. Po chwili marszu spotkać można niewielką jaskinię o nazwie Biała (Biela jaskyna), a dalej już pierwsze poważniejsze przewyższenie, które pokonuje się po niemal pionowej metalowej drabinie. To próg skalny, gdzie spływa pierwszy wodospad zwany Strakov. Maszerując dalej po dość kamienistym podłożu, napotykamy kolejny próg skalny, z którego spływa wodospad o nazwie Dúhový. Później jeszcze dwa kolejne wodospady, Machovy, a drugi Kartuzjański (Kartuziánsky) i mijając ten ostatni powoli dochodzimy na skraj polany zwanej Klasztorzysko (Kláštorisko - 770 m).

Nazwa polany wzięła się od istniejącego tu niegdyś klasztoru Kartuzów, obecnie to ruiny z przełomu XIII i XIV stulecia. Wcześniej miał tu istnieć gród, dopiero później przejęli go zakonnicy i wybudowali klasztor, który często był celem napadów. Ostatecznie w połowie XVI w. na polecenie władz biskupich klasztor zniszczono, a zakonnicy przenieśli się do Czerwonego Klasztoru w Pieninach. Oprócz ruin klasztoru, na polanie mieści się schronisko obsługujące turystów, można tu zanocować i zjeść. To także duży węzeł szlaków turystycznych, pieszych i rowerowych. Na zachodnim skraju polany znajduje się symboliczny cmentarz.

Po odpoczynku ruszamy dalej, wybieramy szlak niebieski i żółty prowadzący wzdłuż polany z widokami na Tatry i po chwili dochodzimy do węzła szlaków Klasztorna łąka (Kláštorisko, lúka - 800 m) i wybieramy zejście żółtym szlakiem w dolinę Białego potoku. Miejscami dość stromo, leśną ścieżką, z widokami na głęboką dolinę potoku i okolicznych szczytów porośniętych lasami. Po pokonaniu 250 m w dół, dochodzimy w dolinę gdzie spotykamy kolejny węzeł szlaków - Kyseľ, ustie - 550 m. Stąd maszerujemy wzdłuż potoku, miejscami po drewnianych podestach prowadzących miejscami bezpośrednio nad korytem. W pewnym miejscu po drodze spotykamy krzyż upamiętniający Alexi Ivana tragicznie zmarłego 3 maja 1928 roku podczas spawiania drewna. W końcu dochodzimy do ujścia Sokolej Doliny (węzeł: Sokolia dolina, ustie - 569 m), którą będziemy za chwilę szli, opuszczając tym samym potok Biały. Znajdują się tu drogowskazy i tablica z opisem Sokolej doliny.

Wybieramy żółty szlak (jednokierunkowy) i zaczynamy podchodzenie zalesioną doliną, miejscami w otoczeniu wysokich pionowych skał dolomitowych i płynącym potokiem. Dochodzimy w końcu do pierwszego wodospadu, zwanego Skalny. To niewielki wodospad, ok. 3,5 m wysokości. Ale o następnym w tej dolinie, już tego powiedzieć nie można, bo to najwyższy wodospad całego Słowackiego Raju, nazywa się Zavojovy i liczy 75 m. Pierwsze podejście w jego okolicy, to wejście po wysokiej (ok. 10 m) metalowej drabinie, nieco odstawionej od skał. Po wyjściu na półkę skalną przechodzi się następnie przez potok tworzący wodospad matalowym mostkiem i zaraz później ponowne metalowe drabiny wzdłuż spadającej po skałach wody. Dalej występują jeszcze drewniane schodki i przy końcu doliny kolejny wodospad o nazwie Wyżny (Výšny) wysokości ok. 15 m, którego próg skalny pokonuje się po pionowej metalowej drabinie. W końcu dochodzimy do górnej części doliny, gdzie znajduje się węzeł szlaków Sokolia dolina, záver - 1002 m, a więc na długości 2,5 km pokonaliśmy 430 m zwyż.

Stąd już zaczęliśmy udawać się w kierunku Podlesoka, najpierw do węzła Biskupské chyžky, gdzie prowadząc przez wąwóz Wielki Kysel szlak zielony wychodzi z niego, następnie przez węzeł Glac, Malá Poľana do węzła Suchá Belá, záver. Stąd już bez szlaków zeszliśmy wyraźną drogą szutrową do miejscowości Podlesok, czasem nieco skracając ją w miejscu gdzie ta robi duże zakosy, w końcówce przechodząc obok pola namiotowego.


---------------------------------

Podsumowanie:

  • Trasa piesza: ok. 17 km
  • Suma przewyższeń: ok. 970 m
  • Czas: ok. 9 godz. ogólnego przebywania w górach, wliczając w to odpoczynki, posiłki;
  • Opłata za wstęp do Parku Narodowego - 1,5 Euro
  • Miejsce na zaparkowanie auta: Podlesok - parking (2 Euro/dzień - sam.osobowy);
  • Uwagi: Przy układaniu trasy wycieczki innej niż ta, trzeba zwrócić uwagę na to, że znaczna część szlaków jest jednokierunkowa

    tekst i fot. Dariusz Zając

    Ostatnia aktualizacja:
    03-07-2016 10:28:56

    wróć do strony głównej wypraw

    stat4u