Szlaki PTTK Pogórza Dynowskiego

znak szlaku PTTK

Szlak zielony: Strzyżów - Pasmo Brzeżanki - Bonarówka - Czarny Dział - Węglówka - Królewska Góra (554 m) - Odrzykoń (zamek Kamieniec) - Krosno

Jest to szlak długości ok. 30 km, prowadzący przez 3 pasma Pogórza Dynowskiego: Brzeżanki, Czarnego Działu i Królewskiej Góry, którym zajmują się znakarze rzeszowskiego (Strzyżów - Bonarówka) i krośnieńskiego (Bonarówka - Krosno) Oddziału PTTK. Łączy on ponadto 2 podkarpackie miasta położone z dolinie Wisłoka - Strzyżów i Krosno, zaczynając/kończąc się w pobliżu stacji PKP i dworców PKS w tych miastach. Po drodze wiele miejsc widokowych, m.in. nad Godową, przy zejściu z Czarnego Działu do Węglówki, z okolic zamku Kamieniec, czy z zejścia z Odrzykonia do Krosna (tu najrozleglejsze). Większa część trasy, objęta jest przez Czarnorzecko-Strzyżowski Park Krajobrazowy. Podejścia nie są może zbyt ostre, jedynie na szczyt Królewskiej Góry od strony Węglówki podejście może okazać się nieco wymagające. Przejście całego szlaku wg czasów z drogowskazów PTTK zajmie nam ok. 9 godzin. Warto też wspomnieć, że będziemy poruszać się przez tereny, gdzie dawniej zamieszkiwali tzw. Zamieszańcy, ludność pochodzenia rusińskiego, dlatego też w Bonarówce i Węglówce spotkamy dawne cerkwie, obecnie użytkowane przez kościół rzymskokatolicki. Niegdyś szlak ten był dłuższy niż obecnie, bowiem z Krosna prowadził jeszcze przez Żarnowiec i Bóbrkę do Dukli, ale ten odcinek został skasowany, bowiem prowadził w znacznej mierze drogami asfaltowymi. Szlak w wielu miejscach zmienia nagle kierunki, więc trzeba uważać, bowiem nawet na najnowszych mapach (z 2014 roku) jest inaczej zaznaczony niż faktycznie w terenie przebiega.


STRZYŻÓW - miasto nad Wisłokiem, na pograniczu Pogórza Strzyżowskiego i Dynowskiego, prawa miejskie otrzymał końcem XIV w. Będąc tu warto zwiedzić kilka obiektów. Najcenniejszym zabytkiem Strzyżowa jest niwątpliwie zespół kościelny w skład którego wchodzi gotycki XV w. kościół z bogatym wyposażeniem wnętrza. W bocznym ołtarzu Niepokalanego Poczęcia NMP z połowy XVII w, znajduje się obraz Matki Bożej Strzyżowskiej, związany z konfederacją barską w tym regionie. Obok kościoła stoi wysoka XV-wieczna dzwonnica. Są też pamiątki po społeczności żydowskiej niegdyś tu mieszkającej, w postaci synagogi, choć przebudowanej w latach 60. XX wieku. Jest też kirkut przy osiedlu Żarnowska Góra, jeden z trzech zachowanych. Niedaleko dworca PKP, znajduje się obiekt z gatunku militarnych, kolejowy tunel schronowy wraz z obiektami pomocniczymi z okresu II wojny światowej, przekopany pod Żarnowską Górą. Na wylocie drogi w kierunku Frysztaka, znajduje się zespół pałacowy z końca XIX w. rodziny Konopków, obecnie Dom Dziecka.

Szlak zaczyna się tuż przy stacji PKP i dworcu PKS w Strzyżowie, gdzie znajduje się drogowskaz tego szlaku, a obok obelisk upamiętniający postać W. Witosa. Stąd zmierza ulicą wspomnianego Witosa w kierunku centrum miasta i dochodzi do drogi wojewódzkiej nr 989, wylotowej ze Strzyżowa do Lutczy. Skręca w lewo, przekracza tory kolejowe linii Jasło - Rzeszów (powstała w 1890 r.), następnie rzekę Wisłok i prowadzi dalej jeszcze przez ok. 1,5 km, doliną rzeki Stobnica, prawego dopływu Wisłoka, najpierw chodnikiem, później poboczem jezdni. W miejscu, gdy minie się tablice drogowe informujące o końcu Strzyżowa, a początku wsi Godowa, trzeba uważać, bowiem ok. 150 m dalej szlak opuszcza drogę i skręca w prawo pomiędzy domy (znaki na słupie energ. po lewej stronie). Mijając domy zaczyna wznosić się stokami bezimiennego wzgórza o wysokości 278 m (pierwsze widoki), po chwili przełamuje grzbiet i obniża się w zagajnik, w którym płynie niewielki potok, w końcu przekracza go i prowadząc wzdłuż niego dochodzi do wyraźnej drogi polnej (ten ostatni odcinek dość uciążliwy, ścieżka mało widoczna). Tu skręca na lewo, w górę, by po chwili skręcić w prawo i zaraz dalej jak wyraźniejsza droga skręca na lewo, szlak zmierza tu na wprost. Prowadzi tak ok. 330 m i gdy dojdzie do zagajnika brzozowego trzeba uważać, bo znowu zmienia tu kierunek i skręca przed nim w prawo, a po chwili w lewo kierując się dość stromo w wąwóz potoku, by równie stromo się z niego wydostać. Nieco dalej wychodzi z tego zagajnika i mijając mały domek (pewnie myśliwski) kieruje się cały czas na wprost, by po ok. 480 m dojść do pierwszego domu przysiółka Podlas w Brzeżance (idący w przeciwnym kierunku, na rozwidleniu przed tym domem, powinni iść na wprost, nie na lewo jak pokazują mapy). Mijając go droga staje się bardziej utwardzona, stąd w górę przez przysiółek z coraz lepszymi widokami i w końcu szlak dochodzi do innej drogi w tym przysiółku, gdzie skręca na prawo i po 25 m dochodzi do drogi głównej asfaltowej (Strzyżów - Bonarówka), przy małej współczesnej kapliczce. Idący w przeciwną stronę muszą tu uważać, by skręcić na prawo przed tą kapliczką, a później zaraz na lewo.

Po skręcie w lewo, w kierunku Bonarówki, drogą asfaltową dalej w górę, po ok. 180 m spotykamy tablicę informacyjną o osuwiskach, bowiem dołącza się tu szlak spacerowy biało-żółty, który będzie nam teraz towarzyszył (w drugą stronę szlak ten skręca w drogę odchodzącą tu na prawo). Stąd dalej asfaltem pod górę, droga wkracza w las pasma Brzeżanki i po osiągnięcu jej kulminacji po chwili dochodzimy do miejsca biwakowego, gdzie znajduje się duża wiata ze stołami, miejce na ognisko, tablica o Parku Krajobrazowym oraz wycinkowy widok na Pogórze. Z tego miejsca obniżamy się dalej główną drogą i po ok. 400 m szlak opuszcza asfalt skręcając w lewo na mały plac zrywkowy, gdzie wybiera leśną drogę, przy drewnianej szopie, odbiegającą na prawo. Prowadząc nią, po ok. 1,2 km mijamy niczym szczególnym nie wyróżniające się najwyższe wzniesienie tego pasma - Brzeżanka (477 m) i obniżamy się z niego osiągając po kolejnych 600 m - po minięciu kolejnej kulminacji - węzeł szlaków, bowiem z lewej strony dołącza tu szlak czarny z Czudca, który się tu kończy/zaczyna.

cerkiew bonarówka zamieszańcy bonarówka cmentarz greckokatolicki zamieszańcy

Z węzła szlaków dalej prowadzi grzbietem tego pasma, obniżając się i po ok. 1 km trzeba uważać, bowiem w pewnym miejscu (małe wypłaszczenie terenu) szlak opuszcza tę wyraźną drogę graniową i skręca w prawo. Początkowo po skręcie trudno namierzyć, gdzie szlak prowadzi, ale trzeba iść mniej więcej pod kątem 90 stopni obniżając się, później po ok. 100 m ponownie skręcamy w prawo i stąd już w miarę wyraźną drogą leśną, po zatoczeniu łuku zmierzamy w miarę płasko, później obniżając się, aż w końcu szlak dochodzi do wyraźnej drogi leśnej. Stąd skręca na lewo i już obniża się w dolinę cieku wodnego tworzącego potok Bonarowski, dochodząc do wyraźnej utwardzonej stokówki. Teraz już tą wyraźną stokówką, wzdłuż potoku, zmierza w dół i po ok. 2 km osiągamy drogę główną prowadzącą przez Bonarówkę (przy posesji znajduje się kapliczka, dla idących w przeciwną stronę, to znak że tu należy skręcić na lewo). Skręca tu w prawo i prowadzi wspomnianą drogą w górę potoku Bonarowskiego, mijając po drodze kapliczki i krzyże, remizę, sklep, tablicę z informacją o wsi, by po ok. 900 m marszu asfaltem dojść do dawnej drewnianej cerkwi z 1841 roku pw. Opieki Bogurodzicy, obecnie w użytkowaniu rzymskokatolickiej parafii w pobliskim Żyznowie.

BONARÓWKA - wieś zamieszkana dawniej głównie przez ludność rusińską, po których pamiątką pozostał cmentarz i cerkiew. Wewnątrz świątyni ikonostasu nie ma, są jego luźno porozstawiane elementy. Polichromia autorstwa Pawła Bogdańskiego. Cerkiew leży na szlaku architektury drewnianej woj. podkarpackiego. Powyżej cerkwi, ok. 200 metrów, na wzniesieniu mieści się dawny cmentarz greckokatolicki z wieloma nagrobkami kamiennymi świadczącymi o mieszkającej tu niegdyś ludności rusińskiej. Ciekawostką jest, że na tymże cmentarzu jest pochowana Julia Oparowska, teściowa jednego z przywódców OUN - Stepana Bandery, która została zamordowana w 1944 roku w Pietruszej Woli, gdzie pracowała jako nauczycielka. Jej mąż Wasyl Oparowski (Opariwski), ksiądz greckokatolicki, pochodził z Bonarówki, był także kapelanem Ukraińskiej Armii Halickiej.

czarny dział cerkiew węglówka cmentarz zamieszańcy

Przy czym, szlak zielony nie dochodzi do samej cerkwi, tuż przed dojściem do niej, gdzie znajduje się mały parking, skręca na lewo w drogę szutrową i po chwili opuszcza ją, skręcając ponownie w lewo w wydeptaną ścieżkę prowadzącą do potoku Bonarowskiego, osiągając go po 50 m. Przechodzi przez drewnianą kładkę i wspina się nieco stromym stokiem w górę, by po chwili wyjść na płaski teren (idący w przeciwnym kierunku muszą uważać, by skręcić tu w lewo w wąwóz potoku). Tu skręca w prawo i prowadzi wzdłuż sadu nieogrodzonej posesji (po drodze drogowskaz szlaku kierujący na Czarny Dział) mało wyraźną jeszcze dróżką. Dopiero nieco wyżej, mijając kolejny dom po prawej, staje się ona wyraźniejsza i nią już cały czas lekko w górę w kierunku widocznego już lasu pasma Czarnego Działu. Za naszymi plecami widoki na okolice Bonarówki. Po chwili marszu otwartym terenem szlak wchodzi w las wybierając prawą odnogę, wyżej w pewnym miejscu zakręca ostro w prawo, po 100 m ostro w lewo i po kolejnych 700 m marszu wychodzi w końcu do drogi prostopadłej, biegnącej grzbietem pasma Czarnego Działu. Tu pod szczytem Mała Kiczora (479 m) znajduje się węzeł szlaków, bowiem zaczyna się tu (lub kończy) szlak czarny.

cerkiew węglówka zamieszańcy dąb poganin węglówka zamieszańcy

Z węzła szlaków, zielony szlak skręca w prawo, ale nie w drogę główną grzbietową, lecz w jej odnogę po lewej i prowadzi powoli na południowy stok tego pasma, po chwili zaczyna znacznie się obniżać zakręcając przy tym na lewo. Dochodzi do innej drogi, gdzie skręca na lewo i stąd dalej w dół, wychodząc z lasu, najpierw przez łąkę porośniętą tarniną, a później już otwarty teren z widokiem na Węglówkę i okoliczne szczyty, m.in. Królewską i Suchą Górę. Po chwili już dochodzimy do cmentarza w Węglówce, który mamy zarówno po lewej (nowszy), jak i po prawej stronie. Warto tam zaglądnąć, bowiem można zobaczyć kilka kamiennych nagrobków dawnych rusińskich mieszkańców. Mijając cmentarz szlak asfaltową już drogą prowadzi do drogi głównej przez wieś i osiągając ją skręca w lewo, prowadząc teraz przez wieś (po drodze sklep). Po 400 m dochodzi do dawnej cerkwi murowanej pw. Narodzenia NMP z 1896 roku (obecnie kościół rzymskokatolicki), zbudowanej w stylu bizantyjskim, z centralnie umieszczoną kopułą. Wewnątrz znajduje się ikonostas z 1902 r., nie w miejscu w którym zwykle w cerkwi się mieści, ale jako nadstawa ołtarza głównego. Obok świątyni rośnie pomnik przyrody dąb "Poganin", szacuje się, że może mieć ok. 650 lat i 900 cm obwodu. Na placu przed dawną cerkwią stoi 5 nagrobków, w tym angielskiego geologa i eksploatatora ropy naftowej na tych terenach Admirała Keitha Nelsona (1843 - 1898), czy grób Lyle Everton Van Siekle, 2-miesięcznej córki jednego z wiertaczy angielskich, której nagrobek przedstawia śpiące dziecko (ciekawostką jest, że taki sam znajduje się na starym cmentarzu w Rzeszowie - tu więcej o tym).

ikonostas węglówka węglówka drewniane domy

Spod dawnej cerkwi szlak zmierza nadal główną drogą przez Węglówkę ok. 1 km i gdy osiągniemy jej kulminację, trzeba uważać, bo skręca z niej na prawo, pomiędzy domy. Mija je i zmierza w kierunku południowym, przechodzi przez mały zagajnik i wychodzi przy obiekcie zakładu górnictwa naftowego do drogi szutrowej z widokiem na urządzenia do wydobywania oleju skalnego, jak nazywano ropę, gdy w 1888 założono tu kopalnię tego surowca. Stąd szlak przecina drogę na wprost i kieruje się do lasu, osiągając go po ok. 250 m (za naszymi plecami masyw Czarnego Działu). Wchodząc w las, najpiew w dół, ale po chwili już tylko w górę stokami Królewskiej Góry, a z każdym metrem stok staje się coraz bardziej stromy. Lekkie wypłaszczenie pojawia się w okolicy, gdzie droga, którą prowadzi szlak łączy się z inną, tu też szlak skręca na prawo i dalej w górę, przy czym prowadzi nią tylko ok. 200 m i skręca na lewo w wydeptaną ścieżkę ponownie ostro się wspinając, ale jeszcze nie na główną kulminację. Mijając ją, na małej przełączce do szlaku zielonego dołącza szlak niebieski z Wiśniowej. Kto chciałby zobaczyć cmentarz z I wojny światowej znajdujący się na zachodnim stoku Królewskiej, to właśnie nim może podejść ok. 250 m, dość stromo w dół. W końcu szlak wydostaje się na główny wierzchołek Królewskiej Góry (554 m), całkowicie zalesiony, choć z prześwitami w kierunku Suchej Góry. Na szczycie Królewskiej znajduje się skrzynka z zeszytem do wpisów oraz drogowskazy obu szlaków.

królewska góra drogowskazy kapliczka korczyna

Ze szczytu obydwa szlaki zmierzają w dół wyraźnym leśnym duktem, w pewnym miejscu opuszczają go, schodząc na prawo i zaraz dalej pokonują 2 skręty, najpierw w prawo, a zaraz później pod kątem ostrym w lewo. Dalej, po chwili marszu, wychodzą już z lasu, prowadzą przez łąkę, a po chwili mijają pierwsze domy i wychodzą na drogę asfaltową (widoki na Beskid Niski i Kotlinę Jasielsko-Krośnieńską), którą zmierzają w dół do drogi głównej z Czarnorzek do Odrzykonia. Po jej osiągnięciu skręcają w prawo i zmierzają asfaltem do zamku "Kamieniec" mijając po drodze kapliczkę z 1841 r., a tuż przy samym zamku rodzaj kaplicy (w oparciu o naturalną skalę piaskowca) Matki Bożej z Lourdes, jak i XIV stacji drogi krzyżowej prowadzącej tu z Korczyny. Zaraz za tym po ok. 170 m szlaki dochodzą pod zamek, gdzie znajdują się drogowskazy szlaków i tablica z siecią tychże. Szlak niebieski kończy tu swój bieg. Więcej o zamku Kamieniec, przy opisie szlaku czarnego.

kościół św. J.S. Pelczara zamkek Kamieniec kapliczka korczyna

Natomiast szlak zielony prowadzi stąd dalej, mijając ruiny zamku zmierza na południe, po 140 m mija po prawej sklep spożywczy i w tej okolicy skręca na lewo w kierunku kościoła w ulicę Podzamcze. Po chwili zaczyna obniżać się drogą asfaltową i mijając po prawej stronie kapliczkę, a po lewej krzyż dochodzi do miejsca bardzo widokowego na Beskid Niski i Doły Jasielsko-Sanockie. Stąd ostro w dół i ponownie w górę, dalej drogą asfaltową i gdy wyjdziemy na kolejną kulminację trzeba uważać, bo szlak przy IX stacji drogi krzyżowej opuszcza tę drogę i skręca w prawo za samotnym gospodarstwem. Po chwili marszu w dół wkracza w niewielki zagajnik i wychodzi na otwarty teren dołączając po chwili do drogi asfaltowej w okolicy budynków mieszkalnych. Nią ok. 360 m nadal w dół, gdzie za zakrętem w lewo szlak ponownie opuszcza drogę i skręca na prawo (po lewej słupowa kapliczka z 1962 r.), prowadząc wzdłuż ogrodzenia posesji, a następnie na wprost wzdłuż małego zagajnika, by po minięciu samotnego domu dojść do drogi asfaltowej z Korczyny do Odrzykonia.

krosno nagrobek stary cmentarz drogowskaz szlak krosno

Wychodząc na asfalt kieruje się na wprost, także drogą asfaltową i prowadzi do przysiółka Korczyny - Sporne. Pokonuje ostre zakręty, najpierw w prawo, później w lewo i gdy droga skręca ponownie w prawo, szlak prowadzi dalej drogą (na mapach prowadzi tu na wprost) i dopiero 300 m dalej, nie dochodząc do kościoła i remizy OSP, przed sklepem skręca na lewo w polną drogę. Po ok. 140 m przekracza potok (tu drogowskazy szlaku) i zaraz za nim skręca na lewo prowadząc 280 m, by ponownie zmienić kierunek, skręcając tym razem na prawo w mniej wyraźną dróżkę. Prowadzi nią ok. 220 m i ponownie skręca, tym razem w lewo (strzałki na drzewie) i po ok. 330 m dołącza się do drogi asfaltowej, gdzie skręca na prawo i już cały czas asfaltem zmierza do Krosna ul. Prządki, pokonując jeszcze wzniesienie, i dalej ul. S. Okrzei obok parku miejskiego, przecina na wprost rondo, przechodzi przez rzekę Wisłok i wychodzi na rondzie przy budynku poczty z widokiem na krośnieńską Farę (w lewo można podejść do rynku). Tu skręca w prawo w ul. J. Piłsudskiego i przekraczając potok Lubatówka wznosi się, mija po drodze stary cmentarz komunalny, przechodząc w ul. Krakowską. Warto wstąpić na cmentarz, znajduje się tam bowiem wiele zabytkowych nagrobków. Szlak natomiast w okolicy Domu Kultury przechodzi przez przejście dla pieszych, skręcając w lewo w ul. Kolejową i stąd jeszcze nieco ponad 500 m i dochodzi do wejścia na dworzec autobusowy PKS. W tym miejscu kończy się jego przebieg, co oznajmia nam zawieszony na drzewie drogowskaz szlaku.

KROSNO - miasto szkła, jak ostatnio promuje się ten gród, określany także jako „parva Cracovia” - mały Kraków. Położone jest w Dołach Jasielsko-Sanockich, w Kotlinie Jasielsko-Krośnieńskiej nad Wisłokiem. Nie zagłębiając się w historię tego miasta, warto wspomnieć pokrótce co warto w nim zwiedzić w najbliższej okolicy rynku. Na pewno warto zacząć od samego rynku, z renesansowymi kamieniczkami z podcieniami gdzie w południowej pierzei mieści się dawna kamienica wójtowska (XV/XVI w.). Niedaleko rynku znajduje się XVII-wieczny kościół farny pw. Świętej Trójcy (bazylika kolegiacka) z bogatym wyposażeniem wnętrza. Nieco dalej, w dawnym Pałacu Biskupim, znajduje się Muzeum Podkarpackie m.in. z bogatą kolekcją lamp naftowych. W obrębie Rynku, w pierzei wschodniej, mieści się Centrum Dziedzictwa Szkła, gdzie można odkryć magię tworzenia szkła. Nieco poza obrębem rynku, znajduje się klasztor i kościół oo. Franciszkanów, w którego podziemiach znajdują się groby rodzeństwa Anny i Stanisława Oświęcimów, z którymi wiąże się jedna z krośnieńskich legend.

tekst i fot. Dariusz Zając

wykres szlak strzyżów krosno

Czas przejścia:
Strzyżów - Brzeżanka → 2.30 h/ 2.30 h
Brzeżanka - Bonarówka → 1.30 h / 1.30
Bonarówka - Czarny Dział → 1.15 h / 1 h
Czarny Dział - Węglówka → 0.45 h / 1 h
Węglówka - Królewska Góra → 1.15 h / 1 h
Królewska Góra - Zamek Kamieniec → 0.45 h / 1 h
Zamek Kamieniec - Krosno (PKS, PKP) → 1.15 h / 1.30 h

cmentarz 1 wojna królewska góra strzyżów synagoga tunel kolejowy strzyżów żarnowska góra wieża kościół strzyżów strzyżów fara fasada kościoła pałac konopków strzyżów bonarówka cerkiew kościół wewnątrz bonarówka cerkiew ikony polichromia kościół strzyżów wewnątrz strzyżów fara ołtarz główny bonarowka cmentarz julia oparowska bonarowka cmentarz fara strzyżów kościół kirkut macewy strzyżów kirkut macewy strzyżów tunel kolejowy strzyżów żarnowska góra dworzec pkp strzyżów pomnik witosa strzyżów na szlaku zielonym pole biwakowe nad brzeżanką pasmo brzezanki las droga bonarówka drewniany dom kapliczka bonarówka nagrobki węglówka nagrobek Lyle Everton Van Siekle węglówka drogowskazy szlaków zamek kamieniec na szlaku zielonym pogórze dynowskie kapliczka korczyna leszczyny

Ostatnia aktualizacja:
26-11-2015 11:14:06

wróć do strony ze szlakami PTTK na Pogórzu Karpackim
wróć do strony ze szlakami PTTK

stat4u