Szlaki PTTK na Pogórzu i w Beskidzie Niskim

BIECZ - WÓJTOWA - LIPINKI - ROZDZIELE - FERDEL

znak szlaku PTTK

Szlak niebieski: Biecz - Belna Dolna - Belna Górna - Wójtowa - Lipinki - Rozdziele – Ferdel

Jest to szlak z bogatą już historią, został wyznakowany jeszcze w XX wieku, po czym w latach 90. został skasowany przez gorlicki PTTK odcinek pogórzański z Biecza do Rozdziela, więc w terenie pozostał tylko odcinek z Rozdziela na grzbiet pasma Magury Wątkowskiej w Beskidzie Niskim, gdzie łączył się w okolicach Ferdla ze szlakiem zielonym prowadzącym z Gorlic w pasmo Magury (w tym do rez. Kornuty) i dalej do Ożennej. W 2014 roku wymyślono, żeby szlak reaktywować na całej historycznej długości i tak też się stało, choć po nieco innej trasie. Część szlaku z Biecza do granicy lasu nad Górną Belną (granice gminy Biecz) wyznakowano w tymże roku, a pozostałą część prowadzącą przez gminę Lipinki dokończono końcem 2015 roku, łącząc go z istniejącym już odcinkiem szlaku z Rozdziela na Ferdel.

Początkowy odcinek z Biecza do Belnej Górnej i przysiółka Wójtowej Sośniny jest w miarę wolny od dróg asfaltowych (choć nie cały), za to druga część szlaku do Rozdziela, to już tylko marsz po asfalcie niestety. Plusem jest to, że po drodze możemy zwiedzić zabytki i obiekty krajoznawcze w Wójtowej i Lipinkach. Z tego względu ten odcinek pogórzański polecam szczególnie dla rowerzystów, dla pieszych to raczej średnia przyjemność. Tak czy inaczej Biecz ponownie połączony został z Beskidem Niskim pieszym szlakiem. Długość szlaku wynosi 17 km, z czego odcinek pogórzański to nieco ponad 14 km, a odcinek przez Beskid Niski to niecałe 3 km i jest to odcinek prowadzący częściowo przez Magurski Park Narodowy. Czas przejścia z Biecza na Ferdel wg drogowskazów PTTK wynosi 4 godziny. Obecnie szlak nie jest zaznaczony jeszcze na żadnej znanej mi mapie turystycznej.


BIECZ - Pierwsze wzmianki pisane o Bieczu pochodzą z XII w., z czasem osada zorganizowała się w miasto, które wyrosło w kolejnych stuleciach na ośrodek władzy administracyjnej, sądowniczej i wojskowej na tym terenie. Było tu aż 3 zamki w różnych okresach, a miasto było często odwiedzane przez królów z dynastii Piastów i Jagiellonów. Bogata historia miasta zostawiła po sobie wiele cennych zabytów, więc jest też tu co zwiedzać. Są to m.in.: Kolegiata - gotycki kościół farny pw. Bożego Ciała z bogatym wyposażeniem wnętrza oraz późnogotycka dzwonnica obok, stanowiąca element murów obronnych, Rynek z budynkiem dawnego Ratusza, Kamienica Chodorów – Dom Zbója Becza, renesansowa kamienica Barianów Rokickich (tzw. dom z basztą), kamienica z 1519 roku zwana Kromerówką, Szpital królowej Jadwigi, fortyfikacje obronne (baszty, mury obronne z barbakanem), Klasztor OO. Franciszkanów, cmentarze z I wojny światowej i kapliczki.


Szlak zaczyna się w jednym z najstarszych grodów tego regionu, w królewskim mieście Biecz, na przystanku autobusowym w rynku, gdzie zawieszono drogowskaz szlaku. Stąd kieruje się ul. Grodzką w dół (dawną drogą w kierunku Jasła), mija po prawej tablicę Małopolskiego Szlaku Literackiego, na której napisano o Wacławie Potockim (1621-1696) z pobliskiej Woli Łużańskiej, przedstawicielu sarmackiego nurtu literatury polskiego baroku. Będąc w tej okolicy można podejść uliczką w prawo do Szpitala św. Ducha, ufundowanego przez królową Jadwigę (obecnie świętą) w 1395 roku. Wracając do szlaku, dochodzi on do krzyżówki i przed klasztorem i kościołem O.O. Franciszkanów skręca w prawo w ulicę Fuska. Idąc tą ulicą warto patrzeć na lewo, bowiem między zabudowaniami znajdują się 2 ciekawe barokowe kapliczki z XVIII wieku. Mijając je, szlak dochodzi do torów kolejowych linii Jasło - Stróże, przekracza je i skręca w lewo prowadząc wzdłuż torów kolejowych. Mija po drodze ciekawą kapliczkę kamienną zwieńczoną kutym krzyżem, nieco dalej stację PKP Biecz (za torami) i w końcu ostatnie zabudowania Biecza. Niecałe 200 m dalej szlak dochodzi do miejsca, gdzie przez rzekę Ropę rozwieszono kładkę dla pieszych i właśnie przez nią przechodzi na prawy brzeg wspomnianej rzeki i prowadzi dalej po ułożonych płytkach. Później dołącza do wyraźnej drogi polnej i nią zdąża w kierunku obwodnicy Biecza. Ale za nim tam dotrze, niedaleko ławy warto patrzeć na lewo, na łące znajdziemy krzyż z metalowych rur z ozdobami, a na nim tablica informacyjna o tym, że tutaj 17.XII.2002 roku zamordowano kobietę (jej nazwisko znajduje się na tej tablicy). Dochodząc do obwodnicy, przechodzi pod nią jeszcze wyraźniejszą drogą gruntową zataczając mały półokrąg i gdy znajdziemy się po drugiej stronie odwodnicy, po chwili skręcamy w lewo. Dalej prowadzi wyraźną drogą gruntową, wzdłuż Ropy, która zatacza tu łuk i w końcu opuszcza dolinę rzeki podchodząc w górę, dochodząc do drogi asfaltowej w Belnej Dolnej. Stoi tu słupek z drogowskazami szlaku.

Z tego miejsca szlak po kątem ostrym skręca na prawo i prowadzi drogą asfaltową w górę wzdłuż luźnej zabudowy wsi. Czeka nas 1 km marszu asfaltem z nieznacznymi widokami. Po tym odcinku dochodzimy do miejsca, gdzie szlak z drogi głównej odbija w lewo na drogę szutrową, w tym miejscu znajduje się słupek z drogowskazami szlaku. Po skręcie, po 70 m dochodzimy do rozdroża przy stojącym tutaj metalowym krzyżu otoczonym płotkiem. Z tej okolicy ładnie widać Pogórze Karpackie z wybijającym się Liwoczem, jest też ławeczka, więc można odpocząć pod drzewem w cieniu. Na tym rozdrożu szlak wybiera lewą odnogę i prowadzi dalej z widokami na pasmo Liwocza, obniżając się. Po chwili marszu spotykamy po drodze samotne gospodarstwo domowe i mijając go wchdzimy w dolinę niewielkiego potoku. Mijając go podchodzimy wyraźną drogą przez niewielki las i po chwili marszu wychodzimy z niego, dochodząc po chwili do pierwszego domu w Belnej Górnej. Później mijamy kolejne (jedne z nich to domki do wynajęcia), a droga zakręca pomiędzy nimi kilka razy pod kątem 90 stopni, aż w końcu dochodzimy do drogi głównej (asfaltowej). Tu kolejny słupek z drogowskazami szlaków.

Z tego miejsca szlak skręca w prawo i prowadzi asfaltową drogą mijając ostatnie zabudowania (nie tak dawno za nimi kończył się asfalt teraz prowadzi dalej) i dochodzi do miejsca, gdzie stoi drewniany krzyż otoczony płotkiem, postawiony na pamiątkę "W podzięce za 27 lat Pontyfikatu Jana Pawła II" przez mieszkańców Granic w 2005 roku. To dobre miejsce na przerwę w wędrówce, bowiem są tutaj ławki na których można odpocząć. Od krzyża szlak opuszcza drogę asfaltową (która skręca tu na lewo) i prowadzi na wprost, by po 40 m za brzozowym zagajnikiem skręcić na prawo kierując się do lasu. Po chwili marszu już prowadzi lasem z dość dorodnymi drzewami, na rozdrożu wybiera lewą odnogę, nieco mniej wyraźną (choć tą prawą też dojedzimy później do szlaku) i wspina się dochodząc po chwili do tej wyraźniejszej drogi i wychodzi z lasu. Teraz będzimy maszerować polną drogą otwartym terenem, po drodze widoki na Biecz (na prawo), a wyżej odwracając się widoczne jest Pogórze Karpackie z pasmem Brzanki i Liwocza, dalej Pogórze Strzyżowskie i Dynowskie, natomiast w kierunku płd-wsch. na Łysą Górę, dalej już Beskid Niski z pasmem Magury Wątkowskiej na południu (panoramy wyżej). Chwilę później dochodzimy do drogi głównej w przysiółku Wójtowej - Sośniny, gdzie stoi kolejny słupek z drogowskazami szlaku. Stąd zaczyna się odcinek nielubiany przez turystów pieszych, bowiem aż do Rozdziela szlak prowadzi cały czas drogą asfaltową.

Po dojściu do tej drogi, szlak skręca w prawo, prowadzi nią nieco ponad 200 m i skręca w lewo, na krzyżówce słupek z drogowskazami pokazującymi kierunki. Po skręcie maszerujemy z widokami na Beskid Niski od pasma Magury Wątkowskiej (Wątkowa, Kornuty, Ferdel) przez Męcińską, Magurę Małastowską, Bartnią i Miejską Górę, Chełm, po Maślaną Górę. Po chwili dochdzimy do rozdroża, na którym stoi drewniany krzyż, przy nim szlak skręca na lewo i zaczyna obniżać się dość znacznie cały czas z widokami na Łysą Górę i Beskid Niski. Na tym odcinku znakowanie tylko na tyczkach, bowiem nie ma tu żadnych drzew ani słupów energetycznych, dopiero jak szlak minie zakręt pojawiają się znaki na wspomnianych obiektach. Od zakrętu długa prosta do drogi głównej w Wójtowej. Skręca tu w prawo i po 90 m dochodzi do remizy OSP w tejże miejscowości (przed nią skręca w lewo), gdzie obok figury św. Floriana stoi słupek z nazwą wsi, drogowskazami i tablicą z siecią szlaków.

WÓJTOWA - pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1363 r. w dokumecie przenoszącym Biecz na prawo magdeburskie, a 16 lat później (1369r.) sama takie prawa otrzymała. Parafia powstała tu w XV w. Z obiektów wartych zobaczenia można wymienić tu drewniany kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła z XVI wieku i parawanowa dzwonnica przy nim z 3 dzwonami, największy to Niepokalana, średni - Józef, najmniejszy - Jan; cmentarz z I wojny światowej nr 102 na stokach Łysej Góry i kilka starszych nagrobków na cmentarzu.

Po skręcie przed remizą w lewo, w boczną drogę prowadzącą do kościołów i cmentarza, po chwili marszu (120 m) docierami do zabytkowego drewnianego kościoła z XVI wieku, dalej za nim kościół współczesny z figurą JP II na placu, a po drugiej stronie mieści się cmentarz parafialny. Mijając go szlak dochodzi do poprzecznej drogi i skręca na nią w lewo przez stadionem sportowym, następnie prowadzi 250 m i ponownie skręca, tym razem na prawo (tu słupek z drogowskazami). Po skręcie szlak już prowadzi w kierunku kolejnej wioski na swojej drodze - Lipinek, gdzie po 1,8 km dociera do murowanego kościoła fundacji Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego z końca XVIII wieku, wyremontowany po pożarze z 1972 roku, kiedy to częściowo spaliła się także słynąca łaskami figura MB Lipińskiej. Szlak mijając kościół wychodzi na kulminację drogi i obniża się wraz z nią, by po ok. 130 m dotrzeć do cmentarza parafialnego. Warto tam wejść, bowiem oprócz dość dużej kaplicy grobowej rodziny Straszewskich (niegdyś właściciele dworu) z 1882 roku znajduje się tutaj wiele ciekawych kamiennych i żeliwnych nagrobków, jest też mogiła powstańca styczniowego Ludwika Miętta-Mikołajewicza nieopodal kaplicy Straszewskich, a nawet można spotkać kamienny nagrobek z krzyżem typu wschodniego (nieco zniszczony), bo jak wiemy Lipinki zamieszkiwali także Rusini, których przodkowie zostali lokowani tutaj za sprawą dzierżawcy tutejszych dóbr Dobiesława Cieklińskiego, na którą to lokację zezwolił król w 1530 roku, a wykonawcą tego pozwolenia był Piotr Bielowy z Mszany.

LIPINKI - swoje początki wieś zawdzięcza królowi Kazimierzowi Wielkiemu, który lokował je na prawie magdeburskim w 1363 roku, były więc na początku wsią królewską. Od początku XVII w. rozwijał się tutaj kult maryjny dzięki figurze MB Lipińskiej. Obecnie jest to duża wieś, położona nad potokiem Lipianka (inne nazwy to Libuszanka i Wapienianka), posiadająca liczne obiekty, które mogą zainteresować turystę krajoznawcę. Są to: murowany kościół pw. NMP z 1783 r. wybudowany staraniem Eweresta Kuropatnickiego (3 z kolei), wnętrze nie dotrwało do naszych czasów, bowiem w swej historii przeszedł przez 2 pożary; przed kościołem stoi zabytkowa figura Niepokalanego Poczęcia NMP z 1922 r., jako wotum mieszkańców za cudowne ocalenie wioski w czasie I wojny światowej; z kolei za kościołem zobaczyć możemy obecnie postument dawnej kapliczki (w 2015 roku była cała jeszcze - być może jest w remoncie), który stoi w miejscu drugiego kościoła w historii wsi zbudowanego tu przez Jana Wielopolskiego w 1642 r.; wartym odwiedzenia jest stary cmentarz z kaplicą Straszewskich oraz licznymi ciekawymi kamiennymi i żeliwnymi nagrobkami; oprócz tego zoabczyć tu możemy dwór Byszewskich jak i park podworski ze stawami. To tylko ważniejsze obiekty w Lipinkach.


Spod cmentarza szlak nadal prowadzi drogą główną przez wieś w kierunku Rozdziela i po ok. 450 m dochodzi do krzyżówki dróg. W tej okolicy, po lewej stronie mieści się dawny park dworski z częściowo starym drzewostanem, wśród którego znajdują się 2 duże stawy i alejki spacerowe. Za parkiem odnajdziemy dawny dwór Straszewskich ukończony w 1909 roku, który później przeszedł w ręce Byszewskich herbu Jastrzębiec, ich herb widnieje nad wejściem głównym. Obecnie jest po częściowym remoncie i prezentuje się ładnie.

Na wspomnianym wcześniej skrzyżowaniu koło parku dworskiego szlak prowadzi na wprost, po chwili mija kolejną krzyżówkę, gdzie również prowadzi na wprost i zmierza dalej w kierunku Rozdziela. Po chwili marszu po lewej mijamy nowy kościół mający status Sanktuarium Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, bowiem to w nim obecnie - od 2005 roku - znajduje się łaskami słynąca figura Matki Bożej Lipińskiej, przedstawiająca Maryję z Dzieciątkiem w typie tzw. „Pięknych Madonn”, koronowana dekretem papieskim - choć nie jest to oryginał, a w zasadzie rekonstrukcja wykonana po częściowym jej spalaniu się (nadpalona część złączona jest z częścią zrekonstruowaną). Przy drodze w okolicach Sanktuarium stoi słup z nazwą wsi oraz tablica z siecią szlaków PTTK. Stąd szlak zmierza dalej w kierunku południowym, mija po drodze kilka krzyży, także sklep i dociera do drogi wojewódzkiej 993 Gorlice - Nowy Żmigród, tym samym będąc już w Rozdzielu. Tu skręca w lewo i prowadzi w kierunku N. Żmigrodu, zaraz po prawej mijając kamienną figurę św. Mikołaja z 1848 r. stojącą na kamiennym dużym postumencie, na którym widnieją napisy cyrylicą. Obok na słupie zawieszone są drogowskazy tego szlaku. Po 200 metrach docieramy do przystanku autobusowego, gdzie do niedawna zaczynał się szlak niebieski na Ferdel. Umieszczono tutaj słup z nazwą miejscowości.

ROZDZIELE - to wieś powstała z wydzielenia jej z Lipinek, gdzie zamieszkali przybyli Wołosi, później nazwani Łemkami. Będąc w Rozdzielu warto podejść (200 m) do dawnej cerkwi greckokatolickiej pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny o niecodziennej bryle jak na obiekty cerkiewne w Beskidzie Niskim. Jest to bowiem obiekt z ciosanego kamienia z jedną centralnie umieszczoną wieżyczką zakończoną pozorną latarnią i małą cebulastą banią zwieńczoną krzyżem. Obecnie pełni funkcję filialnego kościoła rzymskokatolickiego parafii Lipinki. Po drugiej stronie drogi mieści się cmentarz parfialny, na którym znajdziemy wiele kamiennych nagrobków, czasem zwieńczonych żeliwnym krzyżem. Są też w Rozdzielu inne obiekty warte odwiedzenia, ale znajdują się dość daleko od szlaku, m.in. drewniana prawosławna cerkiew pw. Narodzenia NMP z 1785 roku, przeniesiona tu z Serednicy, która stoi prawie przy Wapiennym. Jest też cmentarz z I wojny światowej nr 85, także położony przy drodze do Wapiennego, nieco bliżej niż cerkiew oraz spotkać można kilka starych drewnianych domów.

Szlak z przystanku autobusowego prowadzi wspomnianą drogą wojewódzką w kierunku Nowego Żmigrodu lekko w górę, przekracza potok Rozdzielanka i po ok. 400 m skręca w prawo na drogę gruntową, przed kolejnym potokiem przepływającym pod drogą (niegdyś skręcał nieco wcześniej, tuż za ostatnimi zabudowaniami). Po skręcie, nadal prowadzi w górę otwartym terenem wśród łąk, wyraźną drogą polną, w kierunku zalesionych stoków Małego Ferdla i Ferdla, które nam się ukazują. Maszerując tą drogą, las osiągajamy po ok. 1,2 km. Ale zanim szlak wejdzie w las, za naszymi plecami możemy podziwiać widoki na Pogórze Karpackie, w tym na pasmo Brzanki (m.in. Brzanka, Ostry Kamień, Kamionka, Gilowa). Tuż pod lasem znajduje się także drewniana budowla MPN-u, na której zawieszona jest mapa Parku, wykresy wysokościowe dwóch szlaków oraz inne informacje dla turystów.

Po wejściu w las szlak dalej cały czas prowadzi w górę w miarę łagodnie, mało utwardzoną drogą leśną, często błotnistą (szczególnie po opadach), dopiero przed osiągnięciem grzbietu pasma Magury Wątkowskiej droga staje się bardziej kamienista, a stok wznosi się nieco stromiej. W końcu dochodzi na grzbiet pomiędzy Małym Ferdlem (578 m) na zachodzie, a Ferdlem (648 m) znajdującym się na wschodzie. Znajduje się tu drogowskaz tego szlaku kierujący do Rozdziela oraz drogowskazy szlaku zielonego, ponadto jest mała ławkeczka, więc można sobie odpocząć.

Stąd w zasadzie mamy tylko dwie możliwości wędrowania, albo do Wapiennego przez Mały Ferdel zielonym szlakiem, wtedy skręcamy w prawo w dół, albo na lewo także zielonym szlakiem w górę w kierunku Ferdla (648 m), a dalej albo do Folusza czarnym szlakiem, albo przez Kornuty dalej na wschód.


Punktacja GOT:
Rozdziele - Ferdel (648) 6/3

Czas przejścia:
Biecz - Wójtowa ↔ 2 h 15 min
Wójtowa - Lipinki ↔ 45 min
Lipinki - Rozdziele ↔ 1 h
Rozdziele - Ferdel ↔ 1 h / 45 min


Ostatnia aktualizacja:
09-03-2016 21:12:23

wróć do strony ze szlakami PTTK

stat4u