Szlaki PTTK w Beskidzie Niskim

DUKLA - MASYW CHYROWEJ (694 m)

znak szlaku PTTK

Szlak żółty: Dukla - Kardasz (576 m - Chyczki) - Łazy Teodorowskie - węzeł szlaków (GSB)

Jest to szlak łącznikowy (dojściowy) wyznakowany przez krośnieński Oddział PTTK. Prowadzi z miejscowości Dukla położonej nad Jasiołką, na pograniczu Beskidu Niskiego i Pogórza Jasielskiego do głównego szlaku beskidzkiego czerwonego (GSB) przebiegającego przez Beskid Niski. Łączy się z nim w masywie góry Chyrowa (Magura 694 m), nad miejscowością o tej samej nazwie. W 2012 roku szlak został nieznacznie przedłużony ze względu na zmianę przebiegu GSB czerwonego w Chyrowej i obecnie liczy ok. 6 km.

szlak dukla chyrowa gsb

Zanim wyruszy się w góry warto zwiedzić Duklę, bo jest tu dużo ciekawych krajoznawczo obiektów, a i historia tajże jest bogata. Na samym środku rynku stoi dawny XIX-wieczny ratusz. Niedaleko rynku znajduje się XVIII-wieczny kościół pw. św. Magdaleny z pięknym rokokowym wnętrzem oraz ciekawym nagrobkiem/grobowcem z czarnego i białego marmuru Marii Amalii z Brühlów Mniszchowej. Naprzeciw niego w dawnym pałacu Mniszchów mieści się Muzeum Historyczne także z ekspozycją polową z okresu II wojny światowej. Warto też pospacerować po dawnych pałacowych ogrodach, ze stawami i kaplicą grobową Męcińskich. Nieco dalej, przy wylocie drogi do Miejsca Piastowego, mieści się klasztor i kościół OO. Bernardynów z XVIII w. mający status Sanktuarium św. Jana z Dukli. Za nim znajdują się cmentarze z I i II wojny światowej. Są też w Dukli pamiątki po mieszkającej tu niegdyś licznie społeczności żydowskiej - ruina synagogi (XVIII w.) i 2 kirkuty.


dukla kościół bernardynów

Szlak zaczyna się przy przystanku autobusowym, gdzie tuż przy głównej trasie (nr 19) przelotowej przez Duklę drogowskaz przykręcony jest na drzewie, jak i namalowany początek szlaku (niegdyś ustawiony był tu rogal z drogowskazami szlaków pieszych). Stąd obiera kierunek południowy, chodnikiem wzdłuż drogi w kierunku Barwinka, mijając po lewej Urząd Miasta, by po 650 m dojść do miejsca, gdzie opuszcza ruchliwą drogę i skręca w prawo w ulicę Polną. Skręt ten jest dokładnie w miejscu, gdzie po drugiej stronie jest wlot drogi prowadzącej prosto do rynku (czyli ulicą Kościuszki). Kto chciałby zobaczyć wspomniane wyżej cmentarze żydowskie powinien podejść jeszcze prosto drogą główną ok. 150 m i po prawej zobaczy obelisk upamiętniający 70. rocznicę wymordowania tej społeczności, za nim pierwszy cmentarz, a w głębi drugi z wieloma macewami.

Po opuszczeniu głównej drogi i skręcie w prawo prowadzi w górę, skręca łukiem na prawo i z widokiem na Duklę oraz górę Franków (514 m), o którą podczas operacji dukielsko-preszowskiej toczyły się ciężkie boje, dochodzi do znajdującej się po lewej, na wysokiej kolumnie, figury Matki Bożej z Dzieciątkiem. W tym miejscu skręca na lewo wchodząc na drogę szutrową, a nieco wyżej z ułożonych betonowych płyt, które będą nam towarzyszyć przez ok. 800 m. Stąd zaczynamy się wznosić stokami bezimiennego szczytu z widokami za naszymi plecami, a także pojawiającą się po lewej Cergową. Gdy jesteśmy mniej więcej na linii z widoczną po lewej Cergową, kończą się betonowe płyty i droga staje się na krótko szutrowa, a po chwili polna.

W tym miejscu w prawo możemy podejść do miejsca, które można nazwać widokowo-biwakowo-sprawnościowym. Bowiem jest tam altana ze stołem i ławkami, obok niej kolejne ławki i miejsce na ognisko. Nieco wyżej mamy coś w rodzaju urządzeń sprawnościowych dla dzieci do 15 lat. Obok wybudowano niewielką wieżyczkę widokową, skąd roztacza się widok na Duklę i okoliczne wsie oraz wzgórza je otaczające, od wzgórza Franków po Cergową. Dodatkowo nad Duklą pojawia się na dalszym planie Pogórze Dynowskie. Mijając to miejsce, szlak po chwili marszu wkracza w krzaczasty teren po bokach i przekracza się bezimienną kulminację 480 m, po czym w dół na małą przełączkę, gdzie znajduje się mała polanka. Po jej minięciu droga zaczyna ponownie się wznosić i szlak dochodzi do miejsca, gdzie na prawo odbiega dróżka leśna. Kto chciałby, to nią może podejść ok. 300 m do cmentarza cholerycznego znajdującego się na małej przełączce, gdzie pochowani są na nim mieszkańcy wsi Teodorówka zmarli w 1848 roku. Cmentarz oznaczony jest metalowym krzyżem, na którym widnieje informacja, o której wspomniałem.

cmentarz choleryczny teodorówka

Z tego miejca szlak nadal zmierza w górę i wychodzi na polanę z zarastającymi niestety łąkami, ale niewielkie widoki jeszcze można uświadczyć, m.in. na Wzgórza Rymanowskie. Po minięciu polanki szlak wychodzi na kulminację 576 m (na mapie W. Krukara - Dukla i okolice o nazwie Chyczki) i zmierza w kierunku dawnego przysiółka wsi Teodorówka - Łazów Teodorowskich.

Wkraczając na teren dawnego przysiółka, który opustoszał w latach 70. XX wieku, mijamy po lewej pierwszy z zachowanych jeszcze domów mieszkalnych, choć w stanie rozkładu już. Trzeba uważać, szczególnie w zimie, bo tuż przed domem znajduje się studnia, w zasadzie niczym na stałe nie zabezpieczona. Stąd szlak po niewielkim wypłaszczeniu zmierza dalej lekko w górę i napotyka kolejny budynek, też po lewej stronie - również przy nim znajduje się kamienna studnia. Dom jest w nieco lepszym stanie, niż ten poprzedni. Niedalako stąd, tym razem po prawej stronie można odnaleźć ruiny niewielkiego budynku z kamienia, prawdopodobnie jakiegoś spichlerza, budynku gospodarczego itp. Opuszczając to miejsce, droga dalej lekko się wznosi i po ok. 80 m dochodzi się do miejsca, gdzie po lewej stronie, tuż pod wielopniowym drzewem mieści się mały, skromny, ale bardzo gustowny pomniczek.


łazy teodorowskie pomniczek

O jego istnieniu dowiedzieliśmy się razem ze znajomymi przez przypadek, idąc w 2004 roku z Chyrowej (wsi), przez górę o tej samej nazwie do żółtego szlaku i do Dukli. Wyszliśmy nieco wyżej na szlak i naszym oczom ukazał się ten magiczny wówczas pomniczek z bardzo ładną sentencją wypisaną na kamiennej tablicy, która brzmi:

KOCHAJ DOPÓKI MOŻESZ
PÓKI CI DANE MIŁOWANIE
NIM PRZYJDZIE DZIEŃ
NIM PRZYJDZIE DZIEŃ
CO NAD GROBAMI STANIE

Wtenczas nie wiedzialiśmy skąd się tu wziął i co lub kogo upamiętnia. Ale następnego roku na wiosnę, idąc podobną trasą po poświęceniu palmy w cerkwi w Chyrowej doszliśmy tutaj ponownie i dopisało nam szczęście, bo spotkaliśmy autora tej sentencji i całego pomniczka, który opowiedział nam jego historię.
A więc pomniczek ten został postawiony przez Pana Marka, jako wotum dla swojej zmarłej w 2002 r. żony, z którą mieszkali w jednym z domów w przysiółku o którym tu mowa. Pan Marek mieszkał także w innych miejscach w Beskidzie Niskim, choć nie jest autochtonem z tych terenów. W planach mieli zamiar zbudować dom tuż nieopodal tego miejsca. Niestety plany te pokrzyżowała śmierć żony. Po tym wydarzeniu Pan Marek jako wotum dla niej, wystawił ten właśnie pomniczek. Sam wykuł w kamieniu całą inskrypcję i sam ułożył cały postument pod tablicę.
Niegdyś z tego miejsca pięknie było widać Cergową, niestety obecnie widoków nie ma żadnych, natomiast teren wokół pomniczka jest uporządkowany, a na wiosnę można spotkać tam kwitnące śnieżyczki przebiśnieg i cebulicę dwulistną.


szlak żółty dukla chyrowa

Szlak mijając pomniczek zmierza nadal wyraźną drogą lekko w górę wschodnimi stokami góry Chyrowa (Magura 694 m), mija po lewej niewielkie wąwozy i wychodzi na kulminację tajże drogi, po czym zaczyna się obniżać cały czas prowadząc już lasem. Zanim dojdzie na przełączkę przed ostatnim podejściem, dociera do miejsca, w którym dawniej się kończył, bowiem stąd z prawej strony przychodził szlak czerwony GSB z Chyrowej wsi, więcej o tej zmianie tutaj. Przecina tę leśną krzyżówkę dróg na wprost, po chwili dochodzi do wspomnianej przełączki i zaczyna się ostatnie podejście, by po minięciu kulminacji drogi zejść po chwili do obecnego węzła szlaków, gdzie się kończy. Stąd można w lewo iść szlakiem czerwonym do Pustelni św. Jana lub w prawo, w dół, do krzyżówki dróg nad Chyrową i Mszaną, bowiem tam wychodzi obecnie szlak czerwony.

tekst i fot. Dariusz Zając

Punktacja GOT:
Dukla - grzbiet Chyrowej 8/5

Czas przejścia:
Dukla - masyw Chyrowej (węzeł szlaków) → 2 h
masyw Chyrowej (węzeł szlaków) - Dukla → 1.45 h


Ostatnia aktualizacja:
28-09-2017 20:58:40

wróć do strony ze szlakami PTTK w Beskidzie Niskim
wróć do strony ze szlakami PTTK

stat4u