Szlak zielony PTTK: Gorlice - Magura Wątkowska - Folusz - Ożenna

odcinek: GORLICE - MAGURA WĄTKOWSKA - FOLUSZ

znak szlaku PTTK

Szlak zielony: Gorlice (dworzec PKS) – Dominikowice – Łysula (551 m) – Męcina Wielka – Wapienne – Mały Ferdel (578 m) – Ferdel (648 m) – Barwinok (670 m) – Kornuty (830 m) – Wątkowa (846 m) – Magura Wątkowska (węzeł szlaków) – Magura (829 m) – Folusz

To fragment trzeciego pod względem długości szlaku PTTK w Beskidzie Niskim, ciągnącego się ponad 70 km z Gorlic do Ożennej. Odcinek z Gorlic na Magurę Wątkowską do węzła szlaków (czerwonego i zielonego) wyznakowany został jeszcze przez gorlicki oddział PTT w latach 30. XX wieku, obecnie zajmują się nim znakarze gorlickiego Oddziału PTTK. Natomiast pozostała część szlaku wyznakowana została tuż po powstaniu Magurskiego Parku Narodowego, do czego przyczynił się śp. Rafał Wałach, członek i znakarz jasielskiego Oddziału PTTK, który opracował trasę, poczynił wszelkie formalności i wspólnie ze znakarzami z tego Oddziału wyznakował go. Na węźle szlaków Magura Wątkowska znajduje się kopiec poświęcony Jego osobie - więcej.

wykres wysokościowy szlak gorlice folusz

Opisywany tu odcinek szlaku zielonego jest jednym z najstarszych szlaków w Beskidzie Niskim. Na tym odcinku przechodzi przez małe uzdrowisko Wapienne, by stąd wspiąć się na grzbiet pasma Magury Wątkowskiej i znajdującego się nieopodal szlaku rezerwatu "Kornuty", a następnie przez Obszar Ochrony Ścisłej "Magura Wątkowska" w Magurskim Parku Narodowym. Więc ten ostatni odcinek polecany jest szczególnie przyrodnikom, którzy będą mogli nacieszyć oko podglądając przyrodę. Natomiast na początkowym odcinku sporo jest marszu drogami asfaltowymi, szczególnie w okolicach Dominikowic, które to jednak wynagradzają nam widokami na okolicę. Po drodze przy samym szlaku znajduje się jeden sklep, nie licząc oczywiście Gorlic i Folusza, gdzie można się zaopatrzyć na drogę. Ponadto w sezonie można liczyć na otwarty bar w Wapiennem, przy uzdrowisku.

Będąc w Gorlicach, można pozwiedzać różne obiekty i zabytki. Na pewno wartym odwiedzenia jest Muzeum PTTK (położone niedaleko rynku) zajmujące się głównie zbieraniem pamiątek z I wojny światowej. Tuż przy rynku stoi neorenesansowy kościół pw. Narodzenia NMP, wybudowany w pod koniec XIX w. wg projektu o. Franciszka Pavoniego, posiada status bazyliki mniejszej. W jednym z ołtarzy znajduje się będąca przedmiotem kultu figura ubiczowanego Pana Jezusa. Także niedaleko rynku mieści się dawna siedziba założycieli miasta Karwacjanów, obecnie jest siedzibą Galerii Sztuki "Dwór Karwacjanów". Na wzgórzu nad miastem, na Cmentarnej Górze, znajduje się reprezentacyjny cmentarz z I wojny światowej nr 91 okręgu gorlickiego. Na rynku na ławecze siedzi sobie Ignacy Łukasiewicz trzymający lampę naftową, patrząc na Ratusz Miejski, gdzie prowadził niegdyś aptekę. Tuż niedaleko mieści się informacja turystyczna. To tylko obiekty w centrum lub bliskiej odległości.


szlaki pttk gorlice drogowskazy

Szlak zaczyna się przy dawnym dworcu PKS w Gorlicach, podobnie jak i żółty szlak biegnący do Nowego Sącza (obecnie drogowskazów szlaków brak, jedynie znaki początku szlaków namalowane na słupie latarni). Stąd prowadzi do drogi głównej i skręca tu na prawo w kierunku centrum miasta, przechodząc na wysokości okazałego budynku Sądu Rejonowego przez przejście dla pieszych na lewą stronę jezdni, dochodząc przez mostek na potoku Stróżowianka do ronda, przy którym znajduje się słup z drogowskazami szlaków (dołącza tu szlak niebieski). Nie dochodząc do ronda, skręca na lewo w ul. Juliusza Słowackiego razem ze szlakiem niebieskim (prowadzącym przez Magurę Małastowską do Bartnego). Po chwili obydwa szlaki dochodzą do obwodnicy miasta (DK 28) i przechodzą przez nią wkraczając do parku miejskiego (założony ok. 1900 roku) znajdującego się za rzeką Ropą, którą przez kładkę przekraczają. Zaraz przy wejściu do parku po lewej pomnik poświęcony założycielowi parku, burmistrzowi Gorlic w latach 1887-1902 Wojciechowi Biechońskiemu. W parku szlaki skręcają na prawo i alejkami przechodzą przez park, wychodząc z niego na drogę wojewódzką 993 Gorlice - Nowy Żmigród, w pobliżu mostu na Sękówce, gdzie rozdzielają się.

cmentarz I wojna światowa 88

Szlak zielony skręca na lewo i prowadzi drogą w kierunku Nowego Żmigrodu ul. Dukielską i po ok. 150 metrach, tuż przed zakrętem drogi w lewo, opuszcza asfalt i skręca na prawo. Trzeba uważać, by nie przeoczyć tego skrętu, a należy to zrobić dokładnie zaraz za samotnym domem (znajdującym się po prawej stronie), i wejść pomiędzy bariery energochłonne na ułożoną ścieżkę z płyt chodnikowych. Po ok. 300 m dociera w okolice cmentarza z I wojny światowej nr 88 projektu Austriaka Hansa Mayra, który znajduje się po prawej stronie, nieco od szlaku (pochowano tu 120 Rosjan i 20 Austriaków). Z jego okolic widok na fragment Gorlic. Następnie prowadzi dalej coraz wyraźniejszą szutrową drogą, by skręcić nagle na prawo - prowadząc wzdłuż ogrodzenia posesji - na polankę, a następnie przez niewielki potok płynący w wąwozie, by wspinając się lasem do pomnika poświęconego Polakom rozstrzelanym przez hitlerowców za działalność niepodległościową podczas II wojny światowej. Mijając pomnik, szlak wzdłuż ogrodzenia ogródków działkowych dochodzi do wyraźnej szutrowej drogi i po ok. 200 m dociera ponownie do drogi wojewódzkiej 993. Skręca tu na prawo prowadząc teraz asfaltem dość spory kawałek. W okolicy dojścia do wspomnianej drogi znajduje się sklep.

łysula 551 m szlak zielony szlak zielony beskid niski

Po skręcie w prawo prowadzi ok. 600 m ul. Dukielską, mija jedną krzyżówkę i kiedy droga główna skręca na lewo, szlak opuszcza ją i skręca w prawo w boczną drogę, także asfaltową. Marsz asfaltem rekompensują nam pojawiające się widoki na Beskid Niski, w tym na Łysulę, Bartnią Górę, Miejską Górę, Chełm nad Grybowem. Po chwili marszu drogą, przecina się na wprost krzyżówkę i powoli nabiera się wysokości mijając kolejne domy Dominikowic (za naszymi plecami widoki na BN, na lewo Pogórze Karpackie). Dochodząc do kolejnej krzyżówki skręca w prawo i dalej w górę asfaltową drogą z wycinkowymi widokami na BN. Po drodze mija kapliczkę (za nią odchodzi dróżka na zachód, skąd można popatrzeć na dość rozległą panoramkę) i powoli zbliża się do granicy lasu (tuż przed nim widoki), gdzie kończy się asfalt, a zaczyna szutrówka. Nią cały czas w górę, i wychodzi na kulminację drogi w okolicy szafkowej kapliczki zawieszonej na drzewie. Tu opuszcza grzbietową drogę i skręca przed kapliczką na lewo w dół, na kolejnym rozwidleniu tuż poniżej, także na lewo i wspina się wychodząc na widokową polankę. A widać stąd pięknie szczyty Pogórza Karpackiego: Rożnowskiego i Ciężkowickiego, Obniżenie Gorlickie z Gorlicami, masyw Maślanej Góry po lewej. Jak pierwsza część łąki się kończy, szlak zakręca na lewo i wspina się już na kulminację Łysuli (551 m), przed wejściem w las mijając metalowy krzyż. Sam szczyt niczym szczególnym się nie charakteryzuje, żadnych widoków, czy dogodnego miejsca by odpocząć, więc lepiej zrobić to na widokowej polance wcześniej.

łysula panorama pogórze karpackie
cmentarz męcina wielka


męcina wielka cerkiew

Mijając Łysulę szlak zaczyna powoli się obniżać, 200 m od kulminacji dołącza do poprzecznej drogi leśnej i skręcając na nią w lewo (idący w przeciwnym kierunku muszą tu uważać, by skręcić na szczyt) obniża się już wyraźniej, by po dłuższym marszu dojść na przełączkę, gdzie niedaleko za nią skręca na prawo wychodząc na łąki nad Męciną Wielką. Tu czekają na nas ponownie widoki, tym razem na pasmo Magury Wątkowskiej (Mały Ferdel, Ferdel, Barwionok, Kornuty), przez które to szczyty będzie później prowadził, a także szczyty nad Męciną W. (Kamienna i Męcińska Góra). Stąd wzdłuż granicy lasu, lekko w dół obecnie wyraźną drogą, z widokami na wspomniene szczyty oraz coraz rozleglejszymi w kierunku zachodnim. Oddalając się od lasu szlak mija niewielką przełączkę i zaczyna się wznosić, ale nie wychodząc na kulminację tego wzniesienia, lecz opuszczając wcześniej tę drogę i skręcając w prawo na inną, obecnie także dobrze widoczną (do połowy 2014 r. była mało widoczna). Niegdyś szlak prowadził tu na wprost i warto tam podejść, bo stamtąd jeszcze lepsze widoki, oprócz wspomnianych wcześniej, pojawia się Cieklinka, widać cerkiew prawosławną w Rozdzielu i Wapienne. Natomiast szlak po skręcie na boczną drogę prowadzi łąkami, po ok. 200 m pojawiają się znaki szlaku (namalowane na słupku) i powoli obniża się do Męciny Wielkiej z widokiem na wieś, w tym cerkiew. Po drodze mija się samotne gospodarstwo, a tuż poniżej, po lewej stronie, najprawdopodobniej starszy cmentarz w tej miejscowości, gdzie stoi kilkanaście kamiennych nagrobków, nieco zniszczonych. Stąd już do drogi głównej przez Męcinę, wychodząc na wprost dawnej cerkwi pw. św. Kosmy i Damiana (obecnie kościół rzymskokatolicki).

męcina wielka pasmo magury wątkowskiej panorama

Od cerkwi szlak kieruje się w stronę Wapiennego, mija po lewej cmentarz parafialny z kilkunastoma wartymi uwagi kamiennymi nagrobkami, a w jego obejściu cmentarz z I wojny światowej nr 82 projektu Hansa Mayra (pochowano tu 25 Austriaków i 71 Rosjan, jest tu też mogiła rozstrzelanych 3 mieszkańców Męciny w czasie II wojny) i zmierza dalej obniżając się nieznacznie. Mija krzyżówkę, gdzie znajduje się węzeł szlaków konnych z drogowskazami, prowadząc nadal drogą główną i po chwili dochodzi do głównego skrzyżowania w Wapiennem.

Obecnie Wapienne wygląda zgoła odmienne niż jeszcze nie tak dawno, po ostatniej rewitalizacji można powiedzieć, że zmieniło się dużo. Zaraz przy skrzyżowaniu znajduje się coś w rodzaju skweru z alejkami, jest zadaszona duża wiata, tablica informacyjna o miejscowości, jest ogród Marysieński, a poniżej tego wszystkiego są parkingi dla samochodów. Drogą, wzdłuż której ciągnie się wieś w dolinę potoku Wapienka, poprowadzono Promenadę Napoleońską (niegdyś leczyli się tutaj napoleoński żołnierze), przy niej, po prawej znajduje się Ogród Laury z wiatą i ławeczkami, a nieco dalej wybudowano Dom Zdrojowy.

wapienne promenada napoleońska deptak

Z głównego skrzyżowania w Wapiennym szlak opuszcza główną drogę i skręca w prawo w dolinę potoku Wapienka, prowadząc tzw. promenadą Napoleońską, mijając po lewej stronie budynki uzdrowiska (w sezonie otwarty jest tu kawiarnia, bar itp). Po przeciwnej stronie promenady kolejny skwer, zwany ogrodem Laury i zmierza dalej w głąb doliny. Tuż za ogrodzeniem uzdrowiska, na wysokości nowowybudowanego Domu Zdrojowego opuszcza drogę przez wieś i skręca w lewo kierując się do lasu. Stąd zaczyna wspinać się na szczyt Mały Ferdel (578 m), tyle że nie prowadzi tam na wprost, ale zataczając łuk i wchodząc na niego od zachodu. Przed dojściem na szczyt, po drodze szlak mija ujęcie wody mineralnej, później na granicy Magurskiego Parku Narodowego drewniną budowlę z mapą Parku i informacjami dla turysty, a nieco wyżej drewniany krzyż. Szczyt Małego Ferdla jest zalesiony, podobnie jak wszystkie inne szczyty tego pasma. Po jego minięciu szlak prowadzi już granią i po minięciu przełęczy pomiędzy nim a Ferdlem dołącza się z lewej szlak niebieski z Rozdziela.

bukowy las magura ferdel zima pasmo magury wątkowskiej

Stąd dalej w górę bukowym lasem na Ferdel (648 m), jednak szlak nie wchodzi na kulminację, ale obchodzi ją od południa i zmierza do kolejnego węzła szlaków pod Barwinokiem (670 m), gdzie dołącza się biegnący tu z Folusza czarny szlak. W tym miejscu wiata, w której można się schronić w razie złej pogody, czy po prostu odpocząć. Z węzła szlaków dalej lasem w górę przez kolejne, bezimienne kulminacje tego pasma na grzbiet zwieńczony kulminacją góry Kornuty (830 m). Ale zanim tam dotrze, nieco wcześniej od szlaku głównego, odchodzi w prawo wydeptana ścieżka (oznakowanie już mało widoczne) do osobliwości tego pasma: Rezerwatu "Kornuty". W rezerwacie ochronie podlegają wychodnie skalne z gruboziarnistego piaskowca magurskiego fantazyjnie ukształtowane podczas osuwiska oraz procesów erozyjnych, a także zespoły roślinne kwaśnej buczyny górskiej i buczyny karpackiej - więcej o nim tutaj.

rezerwat kornuty szlak zielony kornuty drogowskazy

Mijając kulminację Kornuty (830 m) szlak obniża się do kolejnego węzła szlaków, gdzie łączy się ze szlakiem żółtym z Folusza do Bartnego i dalej do Koniecznej. Tu kolejna drewniana budowla z mapą Parku oraz tablica z informacją o Rez. Kornuty, słupek z drogowskazami szlaków oraz ławeczki. Z tego miejsca nadal grzbietem pasma Magury w kierunku najwyższego szczytu - Wątkowej. Po ok. 300 m od ostatniego węzła szlaków, po prawej stronie, nieco od szlaku znajduje się pomniczek wotywny postawiony jako podziękowanie za odnalezienie 4-letniego syna. Szlak natomiast prowadzi nadal na wschód, mija po obu stronach grzbietowej ścieżki wychodnie skalne, niektóre z różnymi napisami i datami sprzed II wojny, czy śladami pracy kamieniarzy i schodzi w wąwóz, skąd zaczyna wznosić się stokami Wątkowej, wychodząc w końcu na kulminację liczącą 846 m n.p.m. Kulminacja pokryta całkowicie lasem, więc widoków brak, stoi tu słupek z nazwą szczytu, a niegdyś stała wieża triangulacyjna, po której nie ma już śladu. Na szczycire możemy sobie przybić na pamiątkę pobytu pieczątkę. Stąd w dół na małą przełączkę i ponownie lekko w górę do kolejnego węzła szlaków o nazwie Magura Wątkowska, zlokalizowanego pod Magurą (829 m). Tu jeśli idzie o widoki znacznie lepsza sytuacja, przy sprzyjającej pogodzie zobaczymy nawet Tatry (MPN utworzył nawet punkt widokowy z rozrysowaną panoramą). Oprócz widoków, nieco zarastających, jest tu wiata zbudowana przez Nadleśnictwo Gorlice, jest kolejna budowla MPN z mapą Parku, skrzyneczka z pamiątkową pieczątką i jest też obelisk poświęcony osobie ks. Karola Wojtyły, późniejszego papieża, który wędrował tędy w latach 50. Natomiast niedaleko papieskiego obelisku znajdował się niegdyś kopczyk, usypany w 2003 roku przez turystów i znajomych wspomnianego już wcześniej Rafała Wałacha, dzięki któremu powstała sieć szlaków okolic Magurskiego Parku Narodowego, którymi możemy wędrować. Niegdyś była tam prowizoryczna tablica z informacją o Nim. Obecnie, w lipcu 2017 roku, wobec sprzeciwów pewnych osób (ponoć zbyt blisko obelisku papieskiego się znajdował i nie ta ranga...), kopczyk został przeniesiony w okolicę punktu widokowego, gdzie przy okazji zamontowano nową, trwałą granitową tablicę (fot.).

folusz drogowskazy szlaków

Z węzła szlaków szlak zielony (wraz z czerwonym) zmierza na kolejną kulminację tego pasma - Magurę (829 m) i stąd w dół, gdzie pod szczytem rozgałęziają się. Zielony szlak skręca tu na lewo i wkracza już na teren Magurskiego Parku Narodowego, gdzie znajduje się Obszar Ochrony Ścisłej "Magura Wątkowska", początkowo stromo w dół, później nieco łagodniej dochodzi do stokówki, gdzie skręca na lewo i prowadzi nadal w dół. Po ok. 250 m trzeba uważać, bo szlak opuszcza stokówkę i skręca na prawo w dolinkę potoku Kłopotnica, by dojść w końcu do kolejnej stokówki. Nią już cały czas w dół wzdłuż Kłopotnicy dochodzi do węzła szlaków na polance, gdzie łączą się wspomniane wcześniej szlaki (zielony, żółty i czarny oraz ścieżka przyrodnicza "Folusz"). W 2014 roku tu została przeniesiona budka kasowa MPN, wtedy też ustawiono drewniane ławki i stojak na rowery. Obecnie (2017r.) budka znowu zmieniła położenie. Tu szlak zmienia kierunek, skręca w prawo (razem z nim szlak żółty i ścieżka "Folusz") i przechodząc przez dopływ Kłopotnicy (w razie wezbranej wody można przejść przez mostek) zmierza do Folusza. Po prawej mija drewniany krzyż, nieco dalej ruiny dawnego tartaku i po chwili marszu doliną Kłopotnicy dochodzi do drogi asfaltowej. Mija po drodze miejsce dziennego wypoczynku, gdzie znajdują się także toalety, miejsca ogniskowe i budka kasowa MPN i zmierza nadal w dół do wsi. W tym miejscu dołącza się szlak czarny sprowadzający z Diablego Kamienia, później już tylko Ośrodek Zarybieniowy PZW, bar, następnie Dom Pomocy Społecznej z tablicą pamiątkową Nikifora, który tu właśnie zmarł, i mijając po prawej Park Rekreacji i Edukacji Ekologicznej dochodzi do węzła szlaków przy przystanku PKS we Foluszu.

Dalsza część tego szlaku, z Folusza przez N. Żmigród, Krempną do Ożennej opisana jest tutaj.

tekst i fot. Dariusz Zając

obelisk wotywny magura wątkowska obelisk papieski magura wątkowska magura wątkowska ścieżka grzbietowa rezerwat kornuty wychodnie skalne magura wątkowska wychodnie skalne żywiec gruczołowaty magura wątkowska budynek sądu gorlice gorlice park miejski gorlice park miejski gorlice park miejski ogród marysieński wapienne ogród marysieński wapienne wapienne dom zdrojowy budowla mpn z mapą mały ferdel szafkowa kapliczka dominikowice łysula kapliczka dominikowice pomnik II wojna sokół gorlice krzyż centralny cm.88 sokół męcina wielka cmentarz cerkiew męcina wielka cmentarz wojenny 82 męcina wielka krzyż cmentarz wojenny 82

Punktacja GOT:
Gorlice - Łysula 11/8
Łysula - Wapienne 3/6
Wapienne - Ferdel 6/3
Ferdel - Kornuty 830 6/4
Kornuty - Magura Wątkowska 4/4
Magura Wątkowska - Folusz 7/11

Czasy przejść:
Gorlice - Łysula 2.15 h / 2 h
Łysula - Wapienne 2 h / 2.15 h
Wapienne - Ferdel (węzeł) 1.15 h / 1 h
Ferdel (węzeł) - Kornuty (węzeł) 1.25 h / 1.20 h
Kornuty (węzeł) - Magura Wątkowska - 0.50 h / 0.45 h
Magura Wątkowska - Folusz 1.30 h / 1.45 h



Ostatnia aktualizacja:
07-08-2017 23:48:02

wróć do strony ze szlakami PTTK w Beskidzie Niskim
wróć do strony ze szlakami PTTK

stat4u