Szlaki PTTK w Beskidzie Niskim

MRUKOWA - KOTAŃ - KREMPNA


Uwaga! Od 2016 roku ten szlak w zasadzie nie istnieje, bowiem została przerwana jego ciągłość. Więc nie można obecnie przejść żółtym szlakiem z Mrukowej do Kotani. Szlak żółty z Mrukowej prowadzi tylko do węzła szlaków pod Świerzową i Trzema Kopcami. Drugą część szlaku, od drogi pomiędzy Świątkową a Desznicą, włączono w nowy szlak z Bartnego do Krempnej (opis). Tak więc opis szlaku poniżej jest aktualny tylko od Mrukowej do momentu połączenia ze szlakiem czerwonym GSB i dalej od drogi Desznica - Świątkowa do Krempnej. Ale pozostawiam opis całości szlaku, niejako na pamiątkę.


znak szlaku

Szlak żółty: Mrukowa – węzeł szlaków pod Zamkową – węzeł szlaków pod Trzema Kopcami – przeł. pod Ostryszem – Kotań – Przełęcz Hałbowska – Krempna

szlak żółty mrukowa krempna

Jest to szlak wyznakowany z inicjatywy znakarzy jasielskiego Oddziału PTTK w 1996 roku, a więc tuż po powstaniu Magurskiego Parku Narodowego. Prowadzi przez tereny MPN i jego otuliny. W planach znakarzy tego oddziału jego przebieg miał być znacznie dłuższy. Z Krempnej miał prowadzić przez Hutę Krempską do Polan, a stąd doliną potoku Baranie na szczyt Baranie (754 m) i dalej do Olchowca i Tylawy. Niestety, odcinek Krempna - Baranie nie został wyznakowany bowiem nie znalazł akceptacji władz MPN-u zarządzających tym terenem. Szlak nie obfituje w rozległe panoramy, bowiem prowadzi głównie lasem, jedynie z łąki nad Kotanią pojawiają się widoki. Zamiast widoków po drodze kilka obiektów krajoznawczych, a na ostatnim odcinku wspólny przebieg ze ścieżką przyrodniczą Hałbów - Kamień.


mrukowa drogowskazy szlakowe

Szlak zaczyna (kończy) się przy ostatnim przystanku PKS w Mrukowej, gdzie niegdyś znajdował się rogal z drogowskazami szlaków żółtego i zielonego (obecnie go brak), bowiem przez Mrukową przebiega też szlak zielony Gorlice - Ożenna. Stąd szlak żółty (zielony także) zmierza ok. 50 m drogą w kierunku Brzezowej i skręca z niej w prawo, prowadząc pomiędzy zabudowaniami. Na rozdrożu wybiera prawą odnogę i po ok. 500 m od początku szlaku dochodzi do końca wsi, gdzie znajduje się coś w rodzaju parkingu. Miejsce to zwane jest Woźnica, bowiem dawniej, tutaj właśnie zatrzymywano się wozami, by następnie pieszo pielgrzymować do znajdującej się w lesie kaplicy. Z tego miejsca dobrze widoczna jest owiana legendami Zamkowa Góra, na której znajdują się pozostałości po bliżej nieznanej warowni.

szczawa kaskady

Szlak natomiast prowadząc utwardzoną drogą wchodzi w las i prowadzi wzdłuż potoku Szczawa, płynącego po lewej stronie, na którym można spotkać ładne kaskady. Po ok. 1,2 km po wejściu w las, szlak dochodzi do węzła szlaków, gdzie znajduje się słupek z drogowskazami. W tym miejscu zielony szlak odchodzi w prawo do Folusza, a wcześniej na przeł. pod Zamkową Górą, z której łagodnie można dotrzeć na jej dwuwierzchołkową kulminację. Natomiast nasz żółty, prowadzi lekko w lewo wygodną drogą leśną, by następnie połączyć się z inną, którą z Mrukowej prowadzą stacje drogi krzyżowej do kaplicy i cudownego źródełka. Mijając po drodze kolejne stacje, dochodzi do wspomnianej już kaplicy ukrytej w leśnych ostępach opadającego tu stoku Trzech Kopców (696 m).

kaplica nad mrukową

A miejsce, w którym stoi ów kaplica, nie zostało wybrane przypadkowo. Wybudowana ona została na przełomie XIX i XX wieku (w 1906 roku ukończona) przez braci Balów z Samoklęsk, jako wotum dziękczynne za pomyślność w interesach oraz za uratowanie ich woźnicy wraz z końmi, w czasie kiedy wywozili z tych lasów drzewo. Wewnątrz znajduje się figura Matki Bożej Wspomożenia Wiernych oraz owiany legendą kamień wmurowany w ścianę. Niemniej jednak kaplica ta nie jest pierwszą budowlą w tym miejscu, bowiem wcześniej stała tu drewniana kapliczka, którą wg podania postawiono na miejscu, gdzie odpoczywali niosący ze Stropkowa (wtenczas Górne Węgry, obecnie Słowacja) do Jasła do kościoła OO. Karmelitów, drewnianą figurę Matki Boskiej z dzieciątkiem. Wtedy to postawili ową figurę na jednym z kamieni, na którym odcisnęła się stopa Matki Bożej. Od tego momentu kamień ten uważany jest za cudowny, mając tym samym moc uzdrawiania. Podobnie jest ze znajdującym się poniżej kaplicy źródełkiem, którego woda też ponoć ma moc uzdrawiającą. Pomiędzy źródełkiem a kaplicą stoi jeszcze mała kamienna kapliczka, mieszcząca w górnej wnęce figurę św. Józefa, a w dolnej figura Matki Boskiej z dzieciątkiem. Więcej na temat kaplicy, cudownego kamienia oraz innych ciekawostek w okolicy Mrukowej można przeczytać tutaj.

kapliczka beskid niski

Od kaplicy szlak dalej wznosi się i dochodzi do węzła szlaków nieopodal przełęczy pod Trzema Kopcami (ok. 560 m). Niegdyś stał tu PTTK-owski rogal, obecnie słupek postawiony przez MPN z pttk-owskimi drogowskazami szlaków, oprócz niego drewniana budowla z tablicą z mapą parku. Stąd razem ze szlakiem czerwonym (GSB) prowadzi leśną drogą wzdłuż opadającego ramienia Świerzowej, by po chwili z niej skręcić w prawo na inną drogę. Nią prowadzi lekko w górę, a następnie schodzi na przełączkę. Na niej skręca z drogi w prawo na ścieżkę i lekko się wznosi, a następnie schodząc, dochodzi do drogi z Jaworza do Świątkowej, osiągając ją na przełęczy pod Ostryszem (ok. 562 m). Znajduje się tu mała wiata, w której można odpocząć, czy schronić się w razie niepogody.

kotań cerkiew greckokatolicka

Tu szlaki rozłączają się, czerwony prowadzi na Kolanin, natomiast żółty skręca pod kątem prostym w prawo i prowadzi w dół do pierwszego rozwidlenia dróg, gdzie wybiera lewą odnogę (na prawo odchodzi droga w kierunku Folusza), a po chwili do drugiego, ponownie skręcając w lewo, na stokówkę z Folusza do Świątkowej Wielkiej (wszystkie te drogi są zamknięte dla ruchu samochodów, natomiast uwaga na rowery, bowiem szlak pieszy łączy się tutaj ze szlakiem rowerowym niebieskim Folusz - Świątkowa W.). Po skręcie w lewo w kierunku Świątkowej, szlak prowadzi przeważnie w dół, mając nieco w oddali po prawej stronie potok Rzeszówka. Z tej też strony pojawiają się od czasu do czasu wycinkowe widoki na okolice Świątkowej Wielkiej. Po ok. 1,2 km od ostatniego rozwidlenia, szlak dochodzi do drogi prowadzącej z Desznicy do Świątkowej Wielkiej, wcześniej mijając po prawej stronie wiatę, a zaraz za nią szlaban. Tu skręca w lewo, w kierunku Desznicy i ponownie wznosi się, by po ok. 1,1 kilometrze od krzyżówki zejść z drogi i skręcić w prawo. Zanim jednak skręcimy, warto podejść jeszcze 100 m drogą w kierunku Desznicy, bowiem znajduje się tam stara przydrożna kapliczka.

kotań żółty szlak
kotań lapidarium

Natomiast szlak skręcając w prawo, prowadzi ścieżką przez las, przeważnie w dół, i po chwili wychodzi na łąki nad Kotanią. Ładny stąd widok na dolinkę, w której usadowiła się ta niegdyś łemkowska wioska, jak i na okoliczne szczyty z Kamieniem (714 m) na czele. Następnie przez łąkę, mało wydeptaną ścieżką prowadzącą prostopadle do granicy lasu, szlak dochodzi do drogi wiodącej przez wieś i skręca tu w prawo (obecnie w tym miejscu znajduje się słupek z drogowskazami szlaków, więc idący w przeciwną stronę łatwo mogą namierzyć miejsce skrętu w kierunku lasu i Mrukowej). Natomiast po skręcie w prawo, szlak prowadzi drogą asfaltową przez wieś, mija po prawej kamienny krzyż, i po ok. 700 metrach marszu tą drogą skręca z niej w lewo, w dróżkę, która prowadzi do jednej z piękniejszych cerkwi łemkowszczyzny, już stąd widocznej. W tym miejscu znajduje się słupek z drogowskazami szlaków. Po 90 m od skrętu dochodzimy do świątyni, która stoi tu od 1842 roku. Prezentuje się wyśmienicie po niedawnym remoncie, a od lipca 2010 roku możemy znowu podziwiać ikonostas (w zasadzie jego fragment), który powrócił tu z łańcuckiego muzeum. W obejściu cerkwi znajduje się lapidarium łemkowskiej kamiennej sztuki sepulkralnej, wyremontowanych w 2005 roku przez grupę kamieniarzy "Magurycz". Tuż obok znajduje się cmentarz (obecnie ogrodzony), na którym też spotkamy kilka nagrobków kamiennych.

hałbów mogiła żydów

Opuszczając tą drewnianą perełkę, którą specjaliści ze skansenu lwowskiego uznali swego czasu za najbardziej charakterystyczną dla łekmowszczyzny budując tam jej wierną kopię (choć istnieje pogląd, wg którego ta cerkiew miała dobrze zrobioną inwentaryzację, więc została wybrana) szlak prowadzi polną drogą zakręcając najpierw w prawo, a później w lewo wspinając się w kierunku niewielkiej kulminacji. Wznosząc się na lewo mamy ładne widoki na dolinę Kotani i okoliczne szczyty, a szlak wkracza ponownie na teren MPN, co oznajmia nam słupek z tablicą informacyjną. Tuż za słupkiem szlak skręca na prawo jeszcze chwilę się wznosząc, by następnie zniżając się, kierować się do granicy lasu. Wchodząc w las ponownie się wspina, kręcąc raz w prawo, później na lewo, by w końcu dojść na przełączkę między niewielkimi wzniesieniami, którymi przebiega szlak czerwony (GSB), który to rozłączył się z żółtym na przeł. pod Ostryszem. Na przełączce szlak skręca w prawo i wraz z czerwonym wspina się na kolejną kulminację tego pasemka wzgórz (577 m) i z niej schodzą już na Przełęcz Hałbowską (540 m), gdzie przebiega droga wojewódzka nr 992 Nowy Żmigród - Krempna.

ścieżka przyrodnicza hałbów-kamień

Na Przeł. Hałbowskiej znajduje się przystanek PKS, słupek z drogowskazami szlaków oraz tablica informacyjna ścieżki przyrodniczej „Hałbów – Kamień”, jak i 9. przystanek tejże ścieżki. Po przeciwnej stronie drogi, na placu zrywkowym, kolejna wiata (deszczochron), obok której przechodzi szlak czerwony biegnący przez stoki Kamienia do Kątów. Potocznie to miejsce zwane jest Hałbów, a nazwa wzięta od pobliskiej wsi, której zabudowania ciągnęły się wzdłuż potoku spływajacego spod przełęczy, którego wody zasilały następnie potok Ryj. Obecnie wieś w zasadzie nie istnieje, a kilka domów po dawnej wsi jest obecnie przysiółkiem Desznicy.

krempna szlaki

W tym miejscu szlaki ponownie się rozłączają. Jak już wspomniano wyżej, czerwony prowadzi przez masyw Kamienia do Kątów, a nasz żółty skręca w prawo i prowadzi ok. 40 m wspomnianą wyżej drogą w kierunku Krempnej i ponownie skręca w prawo. W tym miejscu znajduje się tablica informująca o mogile rozstrzelanych tu w 1942 roku 1250 Żydów, którą po 200 metrach szlak napotyka na swojej drodze. Idąc więc dalej leśną drogą, szlak dochodzi w okolice mogiły (to 8. przystanek ścieżki przyrodniczej "Hałbów - Kamień") i tuż przed nią skręca obecnie* w lewo, by zaraz za mogiłą skręcić w prawo. Najpierw prowadzi łagodnie w dół, później nieco ostrzej (zejście ubezpieczane jest poręczami). Znajduje się tu 7. przystanek ścieżki: buczyna karpacka. Stąd szlak dalej schodzi, zmierzając do zlewni potoków, nad którymi znadują się mostki ułatwiające przejście. Następnie prowadzi w górę, by po osiągnięciu kulminacji zacząć się obniżać, po czym, mijając po drodze kolejne stacje ścieżki przyrodniczej dochodzi do leśnej drogi, którą dawniej prowadził, przecinając ją na ukos. Stąd dalej w dół, i wychodzi w końcu na łąkę nad Krempną, przy przystanku nr 2 ścieżki przyrodniczej. Skręca w lewo i dochodzi przez łąkę do wspomnianej wcześniej drogi, w tym miejscu już asfaltowej. Tu skręca w prawo i prowadzi w dół do Krempnej dołączając do drogi głównej Krempna - Ożenna. Po 150 m od wejścia na nią, na zakręcie drogi odchodzi w prawo droga do cmentarza z I wojny światowej nr 6 znajdującego się na wzgórzu Łokieć. Warto tam podejść by go zobaczyć, jak i oglądnąć panoramę Krempnej i okalających ją szczytów. Natomiast szlak dalej prowadzi drogą w dół, mija po prawej Muzeum MPN i dochodzi do centrum Krempnej, gdzie znajduje się węzeł szlaków pieszych i rowerowych. Tu kończy się jego przebieg. Będąc w Krempnej, oprócz wspomnianych już obiektów, warto odwiedzić odnowioną XVIII-wieczną cerkiew p.w. Kosmy i Damiana. Ponadto na miejscowym cmentarzu znajduje się kilkanaście ciekawych kamiennych nagrobków. We wsi można spotkać kilka starych chyż, kapliczek i krzyży przydrożnych. Oprócz tego, utworzony niegdyś na Wisłoce mały zalew na nowo odżył, można popływać tam na kajakach, rowerach wodnych, trzeba udać się w tym celu w kierunku Żydowskiego, zielonym szlakiem.

tekst i fot. Dariusz Zając

* Do 2006 roku szlak żółty w tym miejscu prowadził na wprost drogą leśną okrążając łukiem zlewnię potoków i następnie sprowadzał do Krempnej dość uciążliwą, bo często błotnistą drogą. Dlatego też w lipcu tegoż roku został przeznakowany i prowadzi obecnie nową trasą razem ze ścieżką przyrodniczą "Hałbów - Kamień".

mrukowa szlak żółty źródełko cudowne kotań lapidarium szlak żółty nad mrukową kotań krzyż łemkowski kaplica balów mrukowa kotań cmentarz kotań cmentarz kotań lapidarium droga krzyżowa mrukowa matka boska mrukowska drogowskazy pod świerzową kotań lapidarium

Punktacja GOT:
Mrukowa - Ostrysz 7/5
Ostrysz - Krempna 11/14

Czasy przejść:
Mrukowa - Kotań 3.15 h / 3.15 h
Kotań - Przeł. Hałbowska 1 h / 45 min
Przeł. Hałbowska 45 min / 1 h


Ostatnia aktualizacja:
11-04-2017 15:12:02

wróć do strony ze szlakami PTTK w Beskidzie Niskim
wróć do strony ze szlakami PTTK

stat4u