Ścieżka przyrodnicza Kiczera im. prof. Jana Rafińskiego


ścieżka przyrodnicza kiczera żydowskie mpn mapka

Jest to ścieżka przyrodnicza zlokalizowana w południowej części Magurskiego Parku Narodowego, ok. 5 km na południe od miejscowości Krempna, gdzie znajduje się nieistniejąca wieś Żydowskie. Prowadzi wokół góry Kiczera Żydowska, a początek zlokalizowany jest przy cmentarzu i cerkwisku w tej nieistniejcej wsi łemkowskiej, natomiast kończy się na śródleśnej polance, niedaleko drogi z Krempnej do Żydowskiego. Długość trasy to 2,5 km, na której zlokalizowano 11 przystanków, w terenie zaznaczonych jako numery, więc warto mieć przy sobie mały przewodniczek wydany przez MPN, który można u nich nabyć, ewentualnie ściągnąć go z internetu tutaj. Przejście ścieżki zajmuje około 1,5 godz. Obecnie na przejście nie jest wymagane wynajęcie przewodnika z Parku, jak to było jeszcze do 2013 roku, bowiem regulamin z 2014 roku dopuścił indywidualne zwiedzanie. Ostatni 11 przystanek ścieżki jest zarazem miejscem przygotowanym na ognisko, z którego można skorzystać po uiszczeniu opłaty w OEM. Ścieżka jest ogólnie łatwą do przejścia, nawet dla mało wprawnych turystów, a oznakowana w terenie jest białym kwadratem, po którego przekątnej rozciąga się czerwony pasek, czyli typowym oznakowaniem ścieżki dydaktycznej ustanowionej przez PTTK.

A oto przystanki na ścieżce Kiczera:

ścieżka przyrodnicza kiczera żydoskie mpn mapka

1. Cmentarz łemkowski w Żydowskim
2. Łąka mieczykowo-mietlicowa z fragmentem młaki kozłkowo-turzycowej z wełnianką
3. Roślinność ruderalna
4. Oczko wodne
5. Punkt widokowy
6. Przebudowa drzewostanu
7. Martwe drzewo
8. Dawna granica rolno-leśna
9. Buczyna karpacka
10. Geologia terenu
11. Polana śródleśna


1. CMENTARZ ŁEMKOWSKI W ŻYDOWSKIM

ścieżka kiczera cmentarz

Ścieżka "Kiczera" zaczyna się przy cmentarzu w nieistniejącej wsi Żydowskie, który jest cmentarzem przycerkiewnym, bowiem w tym samym miejscu stała niegdyś cerkiew greckokatolicka, po której zostało tylko miejsce z obrysem fundamentów budowli i krzyż, najprawdopodobniej z jednej z cerkiewnych kopuł. Jest też kamień w formie walca z otworem w środku, trudno stwierdzić do czego tak naprawdę był używany. W przewodniczku MPN twierdzą, że być może pełnił funkcję chrzcielnicy. Na cmentarzu znajduje się kilka nagrobków w postaci kamiennych krzyży. Tuż przy wejściu na teren cmentarza i cerkwiska na drewnianej budowli umieszczono tablicę z informacją o tej ścieżce oraz mapkę przebiegu.

Spod cmentarza i cerkwiska szlak zmierza drogą główną w kierunku Ożennej dawnym szlakiem handlowym z Nowego Żmigrodu do Bardejowa i po chwili skręca w prawo, wchodząc na łąki. Nieco dalej znajduje się informacja o nieistniejącej wsi Żydowskie wraz z mapką, gdzie zaznaczono dawną zabudowę wsi. Nieco dalej po prawej drugi cmentarz w Żydowskim, na którym stoi także kilka nagrobków w postaci kamiennych krzyży. Obok tego wszystkiego rozciągają się łąki, które są 2. przystankiem ścieżki "Kiczera".

2. ŁĄKA MIECZYKOWO-MIETLICOWA

zimowity jesienne ścieżka kiczera

Łaki te powstały w wyniku zaniechania normalnego gospodarowania, kiedy to wieś opustoszała po II wojnie światowej, przekształcając się z czasem w łąki mieczykowo-mietlicowe. Możemy tu spotkać mietlicę pospolitą, kostrzewę łąkową, mieczyka dachówkowatego, firletkę poszarpaną, ostrożenia łąkowego. Natomiast jesienią kwitną tu pięknie łany zimowita jesiennego.

Spod cmentarza szlak zmierza łąką w kierunku potoku Krempna i po chwili dochodzi do niego, przekraczając go przez drewniany mostek. Tuż za potokiem znajduje się 3. przystanek ścieżki - roślinność ruderalna.

3. ROŚLINNOŚĆ RUDERALNA

roślinność ruderalna ścieżka kiczera

Roślinność ruderalna, to taka, która towarzyszy człowiekowi, w tym przypadku zlokalizowano tu przystanek ścieżki, bowiem są to tereny po łemkowskich gospodarstwach dawnych mieszkańców Żydowskiego. Mimo sukcesji, niektóre gatunki przetrwały od powojennych wysiedleń, a są to głównie drzewa owocowe. Ale oprócz nich spotkamy tu barwinek pospolity, czy tojad ogrodowy.

Stąd przekraczamy przez mały potoczek, gdzie ścieżka łączy się na krótko ze szlakiem zielonym prowadzącym z Krempnej na Wysokie, do kolejnego przystanku tejże ścieżki, nr 4 - oczko wodne, przy którym znajdują się 2 deszczochrony, nowy i starszy.

4. OCZKO WODNE

oczko wodne żydowskie

Widoczne tu oczko zostało utworzone w sposób sztuczny przez MPN. Od strony północnej można wejść na pomost, przechodząc na jego środek. Oczko służy różnym celom i pełni wiele funkcji. Żyje w nim wiele różnych gatunków zwierząt (w tym wiele płazów) i roślin. Pełni ono też funkcję wodopoju.

Spod oczka szlak opuszcza wyraźną drogę, którą prowadzi tu również wspomniany szlak zielony i wchodzi na mało widoczną dróżkę prowadzącą przez łąkę do kolejnego przystanku, nr 5 - punkt widokowy, który osiąga po 250 m od drogi. Wejście na łąkę oznaczone jest na kamieniu jako namalowany znak kierunkowy tego szlaku.

5. PUNKT WIDOKOWY

ściezka kiczera punkt widokowy 5

Punkt ten został zlokalizowany na jednej z łąk dawnej wsi Żydowskie. W tym miejscu ustawiono tablicę z rozrysowaną panoramą widoczną z tego miejsca. A widać stąd dolinę potoku Krempna z dawnymi terenami nieistniejącej wsi Żydowskie oraz okoliczne szczyty: Niedźwiedzie, Jaworzyna, Żydowska Góra, Wysokie (stąd dużo lepsza panorama). Patrząc na dawne tereny wsi, zauważyć można terasowy układ dawnych pól, które użytkowane były przez wysiedloną ludność. Dzięki wykaszaniu łąk przez MPN, zapobiega się w ten sposób sukcesji, co daje też możliwość żerowania ptaków drapieżnych.

Z punktu widokowego ścieżka Kiczera prowadzi dalej w górę, przechodzi niewielki lasek i ponownie wychodzi na łąki, na której można spotkać zdziczałe drzewa owocowe i po chwili wkracza już w las, zmierzając lekko w dół do kolejnego przystanku nr 6 - przebudowa drzewostanów.

ściezka kiczera punkt widokowy 5

6. PRZEBUDOWA DRZEWOSTANU

przebudowa drzewostanu ścieżka kiczera

W wielu miejscach na terenie MPN trwa przebudowa drzewostanów, czyli działania, by przywrócić lasowi charakter zbliżony do naturalnego. Aby tego dokonać, najpierw wprowadza się tzw. przedplony, którymi zazwyczaj są drzewa iglaste: sosny i modrzewie. One to mają stanowić osłonę dla gatunków szlachetniejszych i właściwych Karpatom, a więc dla jodły i buka.

Z tego miejsca nadal w dół ścieżką, która zatacza łuk i po chwili kolejny przystanek nr 7 - martwe drzewo. Jako, że drzewo to przegradza ścieżkę, w jego okolicy wykonano obejście go po schodkach.

7. MARTWE DRZEWO

ściezka kiczera martwe drzewo 7

Każdy kto chodzi po lesie zapewne widział wiele drzew, które spadły, leżą i nikt ich nie zabiera chociażby na opał. A drzewa takie pozostawione są często nie przypadkowo, a celowo, bowiem umierające drzewo jest dla wielu gatunków bezkręgowców, ale i mszaków i wątrobowców, cenniejsze niż kiedy rosło jako żywe. Więc martwe drzewa są niejako konieczne do prawidłowego funkcjonowania lasu i występowania w nim wielu gatunków roślin i zwierząt.

Od martwego buka, ścieżka zmierza dalej mając po lewej stronie płynący bezimienny potok i po chwili, lekko się wznosząc, dochodzi do kolejnego punktu na trasie, nr 8 - dawna granica rolno-leśna, wcześniej przekrczając drewnianym mostkiem mały parów, jakby suchy potok, choć w niektórych okresach może tu płynąć woda.

8. DAWNA GRANICA ROLNO-LEŚNA

granica leśno-rolna ścieżka kiczera

W tym miejscu niegdyś przebiegała granica między terenem gospodarowanym przez ludność, a lasem, którego uosobieniem jest buczyna karpacka. Natomiast widoczne gdzieniegdzie sosny rosną na terenie dawnych pól, choć jest ich tu coraz mniej, bowiem jest to już faza końcowa przebudowy.

Z tego miejsca szlak skręca ostro na lewo, mając po skręcie po prawej szczyt Kiczery Żydowskiej, wokół której prowadzi ta ścieżka, z porastającą ją buczyną karpacką. I po chwili, skręcając nieco na prawo trawerzując stok Kiczery dochodzimy do kolejnego przystanku nr 9 - buczyna karpacka.

9. BUCZYNA KARPACKA

buczyna_karpacka ścieżka kiczera

Buczyna karpacka (Dentario glandulosae) jest najczęściej spotykanym rodzajem drzewa w Magurskim Parku Narodowym. Piętro regla dolnego tworzą: buk zwyczajny, jodła pospolita i klon jawor. Natomiast w runie leśnym często możemy spotkać żywiec gruczołowaty, czy żywokost sercowaty, czasem też czosnek niedźwiedzi. Buki zwyczajne osiągają wysokość ok. 30 m, mają gładką, popielatą korę i są drzewami liściastymi. Z kolei jodła pospolita osiąga wysokość do 50 m i jest drzewem iglastym, z szyszkami stojącymi ku górze. Klon jawor, podobnie jak buk rośnie do 30 m wysokości, młode drzewo posiada korę gładką, ale z czasem kora zaczyna się łuszczyć.

Spod przystanku nr 9, ścieżka zmierza w dół i po specjalnie ułożonych schodkach ubezpieczonych poręczami po chwili dochodzi do potoku, nad którym rozwieszony jest drewniany mostek. To tu znajduje się kolejny przystanek ścieżki, pokazujący geologię terenu.

10. GEOLOGIA TERENU

ścieżka kiczera geologia_terenu

Większość Magurskiego Parku Narodowego znajduje się w obrębie płaszczowiny magurskiej, zbudowanej z osadów fliszowych, czyli naprzemiennie łupków i piaskowców pochodzenia morskiego (teren ten pokrywały swego czasu wody morza Tetydy). To podłoże geologiczne powstało w trzeciorzędzie, a jego formowanie trwało wiele milonów lat, po czym nagromadzony materiał został sfałdowany i wypiętrzony. Tak właśnie, w bardzo wielkim skrócie, powstał m.in. nasz Beskid Niski, na terenie którego się znajdujemy będąc na tej ścieżce.

Stąd szlak prowadzi wzdłuż potoku, jego lewym brzegiem i po chwili oddala się od niego wznosząc się (najpierw schodkami) i ścieżka dochodzi do wyraźniej drogi leśnej. Skręca na nią w prawo i prowadzi dół, ponownie wzdłuż potoku płynącego po prawej, na polanę śródleśną, czyli do ostatniego przystanku ścieżki Kiczera.

11. POLANA ŚRÓDLEŚNA

ścieżka kiczera śródleśna polana

To już ostatni przystanek, na którym zwrócić uwagę trzeba na pospolite gatunki krzewów rosnących na jej obrzeżach. Są one ważnym elementem diety leśnych i polnych zwierząt. Występują tu: śliwa tarnina (popularnie zwana tarniną), krzew o wysokości 1-3 m, z ciernistymi gałęziami, na których w kwietniu-maju zakwitają białe kwiaty, natomiast owoc jest ciemnofioletowy. Kolejnym gatunkiem krzewów jest dzika róża, o wysokości 1-2,5 m, kwitnie około czerwca mając przy tym jasnoróżowe kwiaty. Gałęzie także są z kolcami. Owoc dzikiej róży jest czerwonawy. Następnym krzewem jest leszczyna, dorastająca do 5 m wysokosci, jej owocem jest orzech zwany laskowym.

Na polanie znajduje się też zadaszona duża wiata, w której jest możliwość zapalić ognisko. Są też duże ławki ze stołami oraz tablica z informacją o ścieżce Kiczera, którą wędrowaliśmy. Stąd jeszcze ok. 200 m i dochodzi się do drogi Krempna - Żydowskie - Ożenna.


Jak tu dojechać?
Poruszając się samochodem, obecnie jest tylko jedna możliwość dotarcia do Żydowskiego, mianowicie z Krempnej, gdzie na głównym skrzyżowaniu należy kierować się na południe, dawnym traktem handlowym, mijając zalew na Wisłoce i dalej zmierzamy już doliną potoku Krempna (ok. 4,5 km). Za ostatnimi domami Krempnej droga staje się bardzo zniszczona, trzeba uważać by nie uszkodzić samochodu. Warto wspomnieć, że obecnie nie ma możliwości dojazdu do Żydowskiego samochodem od strony Ożennej i Grabiu, bowiem w Żydowskim uszkodzony został mostek i po tym fakcie przejazdu już nie ma i nie zanosi się na to, by w najbliższym czasie przywrócono przejazd. Dla rowerów przejazd oczywiście jest możliwy, bo można przejść obok przejazdem zrobionym przez MPN dla swoich samochodów.
Można też dojść tu szlakiem zielonym z Krempnej, który prowadzi cały czas utwardzoną drogą lub od drugiej strony, z Ożennej i Grabiu przez widokowy szczyt Wysokie.

Opis oparty na podstawie przewodnika po ścieżce opracowanego przez MPN i na informacjach własnych
tekst i fot: Dariusz Zając

ścieżka kiczera cmentarz żydowskie ścieżka kiczera ścieżka kiczera cerkwisko żydowskie ścieżka kiczera roślinność ruderalna zaskroniec ścieżka kiczera łąka ścieżka kiczera łąki ścieżka kiczera martwe drzewo ścieżka kiczera ścieżka kiczera krzyże żydowskie ścieżka kiczera dąbrówka rozłogowa ścieżka kiczera cmentarz żydowskie ścieżka kiczera ścieżka kiczera ścieżka kiczera oczko wodne ścieżka kiczera żaba ścieżka kiczera cmentarz żydowskie łemkowszczyzna bodziszek leśny ścieżka kiczera cmentarz żydowskie łemkowszczyzna oczko wodne żydowskie ścieżka kiczera owocowe drzewo ścieżka kiczera polanka zydowskie ścieżka kiczera potok krempna ścieżka kiczera wiaty oczko wodne ścieżka kiczera zimowit jesienny żydowskie ścieżka kiczera śródleśna polana żydowskie ścieżka kiczera punkt widokowy żydowskie ścieżka kiczera

Ostatnia aktualizacja:
26-11-2015 10:53:24

wróć do strony ze ścieżkami dydaktycznymi

stat4u