A kiedyś łopotał tu sztandar konfederatów barskich...

Śladami Konfederacji Barskiej w regionie

Jodłowa – Ptasznik (Ptaśnik)


mogiła konfederatów ptaśnik jodłowa

Podążając śladami działań konfederatów barskich na Podkarpaciu, często natrafiamy na informacje o stoczonych walkach konfederatów z Rosjanami. Ale jakoś rzadko znajdujemy wzmianki o poległych w nich konfederatach.
Nieliczne tylko mogiły konfederatów doczekały się „zakotwiczenia” w historii i świadomości społeczeństwa (np. Rzeszów, Pilzno, Stara Wieś k. Brzozowa, Nowy Żmigród). Zazwyczaj zachował się przekaz o pochowanych konfederatach – są to jednak pojedyncze przypadki. Nie inaczej jest właśnie w Jodłowej w powiecie dębickim.

W latach 1955-1990. proboszczem jodłowskiej parafii był ks. Jan Mleczko. Jak sam mawiał: „Za chleb zjedzony w Jodłowej postanowił zrewanżować się monografią Jodłowej; 38 lat pobytu i pracy w Jodłowej, wielka odpowiedzialność za wychowanie pokoleń..., ale nie przesadzajmy”.
I właśnie – w monografii tej, w rozdziale Pomniki, kaplice, kapliczki, figury przydrożne i krzyże, natrafiamy na skromną wzmiankę:

mogiła konfederatów ptaśnik jodłowa

Krzyż na Ptaśniku
Na drodze polnej w stronę Kowalowej ok. 100 m od lasu, zwanym Ptaśnikiem stoi pod rozłożystą brzozą krzyż z wizerunkiem Pana Jezusa. Z dawien dawna z ust do ust przechodzi o tym krzyżu następujące podanie: w czasie Konfederacji barskiej (1768-1771) w miejscu, gdzie obecnie stoi krzyż, miała być potyczka i cmentarz wojenny. W każdy Wielki Piątek właściciele parceli i krzyża palą świece i Krzyż ubierają wieńcem...

I to musi nam wystarczyć!
Może miejsce to związane jest ze stoczoną w maju 1770 r. bitwą pod pobliskim Dęborzynem?
Z listu kasztelanowej sanockiej, Salomei Bukowskiej, do Ewarysta Kuropatnickiego z Tarnowca, dowiadujemy się, że poległych konfederatów pochowano dopiero po trzech dniach – może właśnie tu. Bo należy sądzić, że bitwa ta przerodziła się w pojedyncze utarczki w przyległych okolicach – jedna z nich mogła mieć miejsce właśnie tu, na Ptaśniku.

mapka ptaśnik jodłowa

Jak tu dotrzeć?
W Jodłowej Górnej, od krzyżówki koło przystanku PKS i kościoła, odchodzi na północ droga wyłożona chodnikowymi płytkami. Po kilkudziesięciu metrach skręca ostro w lewo, między domostwa, przechodzi w asfaltową drogę, a później gruntową. Nią podążamy konsekwentnie do góry, mając po prawej zarośla. Dochodzimy do polnej drogi ryglującej naszą i biegnącej wzdłuż linii wysokiego napięcia – skręcamy w prawo, na północny wschód i dochodzimy do widocznej z daleka wspomnianej brzozy i krzyża.

Po przeciwnej stronie drogi, od kilku lat stoi słupowa przeszklona kapliczka z Matką Bożą – odbywają się tu maryjne nabożeństwa majowe.

Na współczesnych mapach Pogórza Ciężkowickiego, miejsce to zwie się Ptasznik, natomiast mieszkańcy mówią bardziej swojsko – Ptaśnik, jak w cytowanym tekście.

Opracowanie i fot: Marian Kozłowski


Bibliografia:
Ks. Jan Mleczko, Jodłowa. Przeszłość i teraźniejszość, Jodłowa 1974(1989).

mogiła konfederatów ptaśnik jodłowa mogiła konfederatów ptaśnik jodłowa mogiła konfederatów ptaśnik jodłowa kapliczka ptaśnik jodłowa

Ostatnia aktualizacja:
   25-11-2015 23:09:41

wróć do strony głównej Konfederacji Barskiej

stat4u