A kiedyś łopotał tu sztandar konfederatów barskich...

Śladami Konfederacji Barskiej w regionie

Miejsca związane z konfederacją barską

Januszkowice – „konfederacki” obraz Matki Bożej


obraz matki bożej januszkowice

Przeglądając wydawnictwa regionalne, czasami trafiamy na skromną wzmiankę o wydarzeniach nas interesujących. Zupełnie przypadkowo znaleźliśmy konfederacki ślad we wsi Opacionce, położonej na południowy wschód od Brzostku. W opracowaniu księdza Bogdana Stanaszka1, Brzostek i jego okolice2, w rozdziale „Opacionka” znajdujemy króciutką, ale jakże ważną informację:

Niedaleko Gogołówki przy drodze Brzostek – Frysztak zachował się dwór pobenedyktyński z pierwszej połowy XIX w. Po remontach i przebudowie zatracił wartość zabytkową. Przy tej samej drodze w odległości ok. 300 m w stronę Gogołowa stoi kapliczka datowana na połowę XIX w. W ostatnich latach została nieco przebudowana. Znajduje się w niej obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem i symbolicznym przedstawieniem Trójcy Świętej. Według legendy obraz zostawili konfederaci barscy uciekający przed Moskalami.

Na stronie internetowej Mała Architektura Sakralna - oraz obiekty historyczne XVIII – I połowa XX w. - powiat Dębica, gmina Brzostek3 znajdujemy poniższą wzmiankę:

Opacionka, przy drodze w stronę Gogołowa stoi kapliczka datowana na połowę XIX w. W ostatnich latach została nieco przebudowana. Znajduje się w niej obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem i symbolicznym przedstawieniem Trójcy Świętej. Według legendy obraz zostawili tu konfederaci barscy uciekający przed Moskalami. We frontonie umieszczono figurkę Chrystusa Frasobliwego.

kapliczka opacionka XIX w.

Informacja ta jest potwierdzeniem powyższej, tyle że – dwie rzeczy wymagają sprostowania... i chyba wyjaśnienia.

Rzecz pierwsza: obraz ten znajduje się obecnie w refektarzu plebani kościoła parafialnego p.w. Zwiastowania Pańskiego w Januszkowicach w gminie Brzostek.
Rzecz druga, i chyba najważniejsza: w czerwcu br. wybraliśmy się do Januszkowic, by obejrzeć wspomniany obraz, a dzięki uprzejmości Proboszcza parafii, ks. Stanisława Mirka, mogliśmy ów wizerunek sfotografować. Uzyskaliśmy także zgodę na jego prezentację na naszych łamach.

Obraz urzeka swoją prostotą: Święta Trójca znajduje się w centralnym miejscu, nad nią, we frontonie Matka Boża z Sercem Gorejącym. Właśnie! – opis z powyższych wzmianek mówi o MB z Dzieciątkiem. Zatem, gdzie tkwi błąd? Być może w tym, że do takiego wyobrażenia Matki Bożej przywykliśmy. A późniejsze informacje są tylko powtórzeniem. Dziś trudno jest odtworzyć historię obrazu, jednakże proboszcz januszkowickiej parafii potwierdza jego konfederackie pochodzenie zachowane w tradycji i pamięci.

januszkowice opacionka mapa

Niedaleko stąd, stoczono 15 maja 1770 r. krwawą bitwę pod Pilznem, w Dęborzynie. Konfederaci barscy ponieśli w niej porażkę. Być może droga ucieczki wiodła przez Brzostek i Opacionkę na Frysztak. I być może właśnie wtedy obraz ten tu pozostawiono.

Dzisiejsza kapliczka w Opacionce pochodzi z połowy XIX w. - czy może była wcześniej w tym miejscu starsza? Nie wiemy. Nie wiemy także, jak do obecnej kapliczki ów obraz trafił. Poruszamy się po wąziutkiej ścieżynie przekazu, legendy – i ten domysł musi nam wystarczyć. W tradycji mieszkańców obraz jest po prostu „konfederacki”. Prezentując obraz na naszych łamach, mamy nadzieję, że może znajdzie się ktoś, kto rzuci promyk światła i rozświetli mrok tajemniczości jego pochodzenia.

opracowanie: Marian Kozłowski
fot. Dariusz Zając


Bibliografia:
1 ks. Stanaszek, urodził się i dorastał w Brzostku. Przewodnik ten, jak sam pisze we wstępie, jest owocem pieszych    i rowerowych wycieczek po okolicy.
2 Ks. Bogdan Stanaszek, Brzostek i okolice, Brzostek 1993.

3 http://kapliczkikrzyze.w.interia.pl/3.htm
kapliczka opacionka XIX w. kapliczka opacionka XIX w. kapliczka opacionka XIX w. kościół januszkowice obraz matki bożej januszkowice obraz matki bożej januszkowice

Ostatnia aktualizacja:
   25-11-2015 22:49:03

wróć do miejsc związanych z Konfederacją Barską
wróć do strony głównej Konfederacji Barskiej

stat4u