Cmentarze z I wojny światowej w Galicji Zachodniej


cmentarze wojenne beskid niski

Cmentarze z I wojny światowej, są drugim po cerkwiach i kościołach drewnianych, najbardziej rozpoznawalnymi obiektami krajoznawczymi w Beskidzie Niskim i na Pogórzach Karpackich. Mimo, że w pierwszej mierze są pochówkami ludzi, żołnierzy walczących tu w latach 1914-1915, to jednak ich projektanci i budowniczowie postarali się o ich bardzo ciekawy aspekt architektoniczny, dzięki któremu dziś możemy jako turyści podziwiać efekty ich pracy.

Jak powszechnie wiadomo, pod koniec trwającej jeszcze wojny, został utworzony Oddział Grobów Wojennych (Kriegsgraber Abteilung) przy Dowództwie Okręgu - Kraków, którego szefem został kpt. Rudolf Broch, a zastępcą znany z wielu inskrypcji na tych cmentarzach - kpt. Hans Hauptman. Oni to mieli za zadanie nie dopuścić do grożącej epidemii, a więc zewidencjonować poległych, dokonać potrzebnych ekshumacji, a następnie pochować poległych tu żołnierzy w sposób godny, na specjalnie wydzielonych cmentarzach wojennych, bez względu na przynależność narodową. Obszar Galicji Zachodniej podzielono 10 okręgów cmentarnych: I - Żmigród, II - Jasło, III - Gorlice, IV - Łużna, V - Pilzno, VI - Tarnów, VII - Dąbrowa Tarnowska, VIII - Brzesko, IX - Bochnia, X - Limanowa – Nowy Sącz, + 11 okręg krakowski. W każdym okręgu powołany został architekt odpowiedzialny za wygląd cmentarzy i ich budowę. Było to nie lada przedsięwzięcie i wyzwanie, szczególnie, że wojna jeszcze cały czas trwała, choć już nie na interesującym nas terenie.

cmentarze wojenne beskid niski pogórze

W ramach działalności wspomnianego wyżej Oddziału Grobów Wojennych w Galicji Zachodniej powstało 400 cmentarzy, z których każdy jest różny od siebie, powtarzają się tylko różne detale, krzyże itp. Dzięki temu, że cmentarze często były lokowane tam, gdzie toczyły się ciężkie boje, spod tych cmentarzy możemy podziwiać rozległe widoki na okolicę, uzmysławiając sobie przy okazji w jakich warunkach terenowych toczyły się boje w górskiej części Galicji. Choć wiele też z nich zawładnął las.

cmentarze wojenne pogórze karpackie

Po wielu latach zapomnienia o tych cmentarzach, szczególnie w okresie po II wojnie światowej w okresie PRL-u, dziś temat cmentarzy z I wojny światowej odżył. Do niedawna wielu z nich nie można było odlaleźć w terenie, wiele z nich straciło swój pierwotny wygląd wobec upływu czasu, wandalizmu, czy nieudolnych remontów. Od jakiegoś jednak czasu coraz więcej z nich jest ponownie remontowanych i coraz łatwiejszych do odnalezienia, dzięki różnego rodzaju szlakom turystycznym. Co prawda i obecnie wiele z nich nie jest należycie remontowanych z zachowaniem pierwowzorów, jednak chyba wobec zbliżającej się setnej rocznicy operacji gorlicko-tarnowskiej władze odpowiedziale za ich utrzymanie czynią starania w temacie ich remontów.

Poniżej znajduje się mapka z rozmieszczeniem okręgów cmentarnych Galicji Zachodniej. Naciśnięcie na poszczególny okręg, przeniesie nas do galerii zdjęć występujących w nim cmentarzy oraz krótkim opisem danego okręgu.


okręgi cmentarne galicja
okręg cmentarny I żmigród okręg cmentarny II jasło okręg cmentarny III gorlice okręg cmentarny IV łużna okręg cmentarny V pilzno okręg cmentarny VI tarnów

Można też wejść na zdjęcia poszczególnych okręgów cmentarnych naciskając poniższe linki:


Cmentarze wojenne Galicji Środkowej

Oprócz najbardziej prężnego Oddziału Grobów Wojennych z Galicji Zachodniej z siedzibą w Krakowie, na terenie obecnego Beskidu Niskiego i Pogórzy działał drugi Oddział Grobów Wojennych z siedzibą w Przemyślu, obejmujący Galicję Środkową. Naciskając na link na końcu zdania zapoznamy się z cmentarzami z tego mniej znanego okręgu cmentarnego: cmentarze Galicji Środkowej.


Zwiedzając cmentarze wojenne, przy okazji można pobawić się i pokusić o zbieranie odznak ustanowionych przez Oddział PTTK Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie. Odznaki noszą nazwę "Szlakami Cmentarzy Wojskowych I Wojny Światowej", więcej o niej można przeczytać tutaj. Ten sam Oddział PTTK ustanowił inną odznakę związaną z I wojną światową, jest nią odznaka: "Szlak Frontu Wschodniego I Wojny Światowej w Małopolsce", a można ją zdobywać tylko na terenie woj. małopolskiego. Tu można zapoznać się z regulaminem jej zdobywania.


Ostatnia aktualizacja:
17-05-2016 12:37:20

wróć do strony głównej galerii zdjęć

stat4u