Cmentarze z I wojny światowej w Galicji Środkowej

Mogiły zbiorowe w Iskrzyni


Zbiorowe mogiły z okresu Wielkiej Wojny w Iskrzyni są zapewne pokłosiem walk do jakich doszło tu zarówno w 1914, jak i w 1915 roku, bowiem front przetaczał się przez ten teren kilka razy. Wojska rosyjskie zawitały po raz pierwszy w ten region już pod koniec września 1914 roku, kiedy to wkroczyły tu pułki rosyjskiej jazdy należące do korpusu gen. Abrama Dragomirowa, który zakwaterował się w pobliskiej Komborni. Później walki na tym terenie toczą się początkiem października 1914 roku, a następnie początkiem grudnia. Te dwie ostatnie batalie związane są z działaniami austriaków, którzy dwukrotonie szli na odsiecz oblężonej twierdzy Przemyśl, niezbyt jednak udane były te posunięcia, więc Rosjanie powracali na swoje wcześniejsze zdobycze terytorialne. W grudniowej ofensywie natarcie austriaków zostało powstrzymane w okolicach Korczyny i Iskrzyni.

W 1915 roku działania wojenne związane są z operacją gorlicką, kiedy to 2 maja m.in. spod Gorlic ruszyła ta wielka ofensywa mająca na celu odepchnięcie wojsk rosyjskich na wschód, co też się powiodło. Już 7 maja wojska 11 Armii sprzymierzonych państw Autro-Węgier i Niemiec zdobyły Krosno. Później 7/8 maja Rosjanie stawili zaciekły opór prącym na wschód sprzymierzonym oddziałom, a nawet przeszli do kontrataku, jednak nie udało się im przełamać naporu ofensywy wojsk państw centralnym. Tym samym front odsunął się na wschód i już nigdy tu nie powrócił tej wojny, pozostały tylko pobojowiska, na których prowizorycznie chowano poległych. Zapewne dopiero później zaczęła się akcja tworzenia cmentarzy i zbiorowych kwater.

W Iskrzyni znajdziemy dwie zbiorowe mogiły oddalone od siebie. Co ciekawe, ze szczątkowo zachowanych w Archiwum w Krakowie akt dotyczących cmentarzy Galicji Środkowej można wyczytać, że Iskrzynia jest odnotowana w spisie cmentarzy, ale jest tam tylko wymieniony jeden cmentarz o powierzchni 200 m2. Barbara Uliasz wspominając o mogiłach w Iskrzyni napisała, że obie mogiły kryją prochy poległych żołnierzy armii rosyjskiej, ale brak jest danych odnośnie ilości pochowanych. Obydwie mogiły zostały w 1983 roku urządzone na ten sam wzór przez miejscową ludność, choć i wtedy się nieco różniły i obecnie różnią się już wyglądem ogrodzenia.


Mogiła nr 1 - nad Wisłokiem

Pierwsza mogiła znajduje się niedaleko płynącego Wisłoka, na łąkach użytkowanych obecnie pod wypas krów. Mogiła jest obecnie ogrodzona 10. kamiennymi niskimi słupkami, pomiędzy którymi wmontowano metalowe ogrodzenie w postaci prętów zakończonych ozdobnym elementem. Wcześniej pomiędzy słupkami były rozwieszone łańcuchy, więc nowsze ogrodzenie wykonano zapewne m.in. po to, by uniemożliwić bydłu wchodzenie na mogiłę. Wewnątrz mogiły umieszczono metalowy krzyż stojący na niewielkim kopczyku z kamieni, na którym oprócz ukrzyżowanego Chrystusa i napisu winy "INRI" nad nim, zamontowano dwie tabliczki informacyjne. Jedna zapewne starsza, druga nowsza, obie natomiast o takiej samej treści: Żołnierzom poległym w I wojnie światowej - mieszkańcy Iskrzyni. Z tym, że na tej starszej tabliczce jest jeszcze symbol krzyża, a po jego bokach umieszczono akronim "Ś.P." - Świętej Pamięci.


Mogiła nr 2 - przys. Zagórze

Druga mogiła znajduje się w przysiółku Zagórze, niedaleko drogi krajowej nr 19, nad jednym z niewielkich potoków. Jest podobna do tej nad Wisłokiem. Też otoczona jest kamiennymi słupkami, ale jest ich tylko 8, więc można już stąd wywnioskować, że jest nieco mniejsza. Pomiędzy słupkami nie ma też metalowych płotków, ale są rozwieszone łańcuchy. W tylnej części mogiły stoi metalowy krzyż, podobny do tego na pierwszej mogile, a więc z ukrzyżowanym Chrystusem i napisem z winą - "INRI". Poniżej umieszczono tabliczkę informacyjną, identyczną jak ta najprawdopodobniej nowsza z krzyża nad Wisłokiem o treści: Żołnierzom poległym w I wojnie światowej - mieszkańcy Iskrzyni. Nie wiadomo dlaczego, do niedawna tabliczka była źle przykręcona - "do góry nogami", obecnie jest już dobrze zamontowana. Otoczenie mogiły jest nieco zeszpecone wszechobecnymi słupami energetycznymi, w tym tych o najwyższej wysokości.

Jak tu dotrzeć?

Miejscowość Iskrzynia położona jest w gm. Korczyna, w Dołach Jasielsko-Sanockich, przy drodze krajowej nr 19 (dawna 9), jak i międzynarodowej E 371 prowadzącej tu z Domaradza do Miejsca Piastowego.
Mogiła nr 1 (numeracja oczywiście umowna) położona jest w oddali od drogi głównej, ok. 600 m. Należy jadąc od Miejsca Piastowego skręcić w prawo w asfaltową dróżkę, ok. 230 m za kościołem w tej miejscowości. Droga ta prowadzi do Zakład Uzdatniania Wody w Iskrzyni, gdzie zbudowana jest tama przegradzająca Wisłok. Po 150 m dojeżdżamy do budynków wspomnianego zakładu i jedziemy dalej na lewo wzdłuż Wisłoka. Po 250 metrach mijamy most przerzucony na rzeką, ale my jedziemy na wprost (jakbyśmy mieli wyższy samochód, to można przejechać tak jak jedzie się na most, bo pod mostem dość nisko). W tej okolicy stoi drogowskaz kierujący z napisem, że do mogiły 300 m. Po minięciu mostu jedziemy dalej safaltową drogą jeszcze ok. 70 m i gdy droga ta skręca na lewo, zjeżdżamy z niej w polną dróżkę prowadzącą wdłuż Wisłoka i po 70 metrach musimy zaparkować samochód, w miejscu gdzie wędkarze mają swoje stanowisko. Dalej musimy podejść pieszo, niestety może to być utrudnione w okresie letnim, nawet nie ze względu na to, że teren zabezpieczają tzw. pastuchy, ale ze względu na pasące się krowy - byków nie zauważyłem :). Tak czy inaczej, trzeba iść prosto i po ok. 110 m dochodzimy do mogiły.
Mogiła nr 2 położona jest tuż przy drodze krajowej nr 19. Trzeba minąć centralną część wsi, gdzie znajduje się kościół i jechać dalej w kierunku Domaradza. Mijamy po lewej stronie cmentarz parafialny, później wzniesienie drogi i zjeżdżając z niego jedziemy jeszcze ok. 900 m. I gdy miniemy po prawej stronie przystanek autobusowy, musimy wypatrywać po lewej drogowskazu kierującego do mogiły (okolice słupka hektometrowego nr 247), która znajduje się po lewej stronie drogi nad potokiem, po jego północnej stronie. W okresie kiedy drzewa mają liście na drzewie, możemy jej nie widzieć z drogi.


Dane:

Miejscowość: Iskrzynia - mogiła nr 1,
Gmina: Korczyna,
Powiat: krośnieński,
GPS: 49o 40' 50.4" i 21o 51' 44.2"

Miejscowość: Iskrzynia - mogiła nr 2,
Gmina: Korczyna,
Powiat: krośnieński,
GPS: 49o 41' 40.86" i 21o 52' 19.68"



Bibliografia:
Marian Zgórniak, Ziemia krośnieńska w czasie I wojny światowej [w:] Krosno. Studia z dziejów miasta i regionu, Tom I, Kraków 1972.
Barbara Uliasz, Cmentarze, kwatery i mogiły wojenne na Podkarpaciu, Tom I, Rzeszów 2006.


Ostatnia aktualizacja:
17-07-2017 21:50:09

wróć do strony cmentarzy wojennych w Galicji Środkowej
wróć do strony głównej galerii cmentarzy wojennych

stat4u